Tủ sách toán phổ thông

Sửa lần cuối: 13/Jan/2013

Đây là danh sách các sách toán phổ thông mà tôi có được xem và thấy hay, kèm theo các thông tin và bình luận. Chủ yếu là sách tiếng nước ngoài, và hy vọng chúng sẽ được dịch sang tiếng Việt, để đến được với các bạn trẻ Việt Nam. Danh sách này sẽ được cập nhật mỗi khi có gì mới. Nếu ai thấy sách nào hay xin giới thiệu cho tôi biết. Xin cảm ơn!

Tôi sẽ xếp theo tên tác giả trong danh sách đầu tiên, rồi phân loại theo lứa tuổi ở các danh sách phía dưới

Danh sách theo thứ tự tên tác giả:

  • Abbot, Thế giá»›i phẳng: câu chuyện tình cảm nhiều chiều (Flatland: a romance from many dimensions). Đây là má»™t quyển sách kinh Ä‘iển về hình học, được viết từ cuối thể ká»· 19 và cho đến những năm 2000 vẫn tiếp tục tái bản. “Thế giá»›i phẳng” ở đây tức là thế giá»›i 2 chiều. Tác giả tưởng tượng con người trong thế giá»›i chỉ có 2 chiều sẽ sống ra sao, nhận biết các thứ thế nào, so vá»›i thế giá»›i 1 chiều thì sao, và khi có người từ thế giá»›i 3 chiều đến thăm thì sao, v.v. Qua đó hiểm thêm nhiều về hình học (ở mức phổ thông).
  • Aigner & Ziegler, Các chứng minh từ Sách Trời (Proofs from THE BOOK), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), tái bản lần 4, 2010.  Các chứng minh hay nhất của má»™t loạt các định lý kinh Ä‘iển trong số học, hình học,  tổ hợp (lý thuyết đồ thị), và giải tích. “Sách Trời” là cách nói ví von của nhà toán học Erdos: Chúa Trời có 1 quyển sách trong đó ghi tất cả mọi thứ toán học thật hay ho, cái gì mà hay thì tức là từ “Sách Trời” mà ra. Hợp cho học sinh cấp 3, tuy cấp 2 cÅ©ng có thể hiểu má»™t số mục.
  • Aleksandrova & Levshin. Bá»™ sách tuyển thuyết toán học cho trẻ em của hai tác giả này là bá»™ sách kinh Ä‘iển vô cùng hấp dẫn, vá»›i các quyển: Ba ngày ở xứ Karlikania, Người mặt nạ Ä‘en từ nÆ°á»›c Al-giép, Con tầu của thuyền trưởng Đơn vị, và 4 quyển sách về về các cuá»™c phiêu lÆ°u của Thạc sÄ© khoa học đãng trí. Chủ yếu dành cho Ä‘á»™ tuổi cấp 1, nhÆ°ng các học sinh lá»›n hÆ¡n mà chÆ°a biết đến, đọc chắc cúng sẽ thích.
  • Bellos, Cuá»™c phiêu lÆ°u của Alex trong Numberland (Alex’s adventures in Numberland), tiếng Anh, 2010. Gồm các câu chuyện hấp dẫn về lịch sá»­ toán học, khả năng toán học của người và Ä‘á»™ng vật, các ứng dụng thú vị của toán sÆ¡ cấp, v.v. Tác giả có bằng đại học toán và triết học, rồi làm nghề nhà báo.
  • Bolt,  Há»™p Pandora toán học (A mathematical Pandora’s box). Tiếng Anh (chÆ°a dịch),  NXB đại học Cambridge, 193. 128 trang. Tuyển tập 142 bài toán thú vị để phát triển tÆ° duy logic và sáng tạo của trẻ em. Cho mọi lứa tuổi. Theo huyền thoại, Hôp Pandora tức là há»™p chứa con quỉ, đã mở ra là con quỉ chui ra, không nhốt lại nó vào được nữa. Má»™t bài ví dụ: 3 bạn gấu có 1 bình 21 ít mật,  muốn chia được thành 3 phần bằng nhau. Các bạn kiếm thêm được 3 bình khác, vá»›i dung tích là 11, 8 và 5 lít. Bằng cách đổ Ä‘i đổ lại mật giữa các bình, các bạn gấu đã chia được mật. Thế còn em có làm được không ?
  • Danesi, Tháp Hà ná»™i và nghich lý kẻ nói dối: 10 bài toán đố lá»›n nhất mọi thời đại (The Liar Paradox AND THE Towers of Hanoi
    THE 10 GREATEST MATH PUZZLES OF ALL TIME), 2004, quãng 250 trang. Đọc rất thú vị, về các khái niệm toán học như là thuật toán, số vô cùng lớn, v.v. Thích hớp với học sinh cấp 2 trở lên.
  • Nguyá»…n Tiến DÅ©ng, Các bài giảng về toán cho Mirella: Quyển 1, 118 trang, 2013. Tiếng Việt. Thổi kèn khen lấy má»™t chút, đây là sách do tôi viết, cho các năm cuối cấp 2. Viết xong từ cuối 2012.
  • Nguyá»…n Tiến DÅ©ng, Các bài giảng về toán cho Mirella: các quyển tiếp theo. Sách Ä‘ang viết. Quyển 2 sắp hoàn thành.
  • Trần Nam DÅ©ng, Sách giá»›i thiệu về ABACUS. Tiếng Việt, Ä‘ang hoàn thành (?). ABACUS ở đây là cuá»™c thi toán trên mạng bằng tiếng Anh tổ chức liên tục cho trẻ em, xem: http://www.gcschool.org/program/abacus/index.aspx. Qua nhiều năm, ABACUS đã có má»™t tuyển tập rất lá»›n các bài toán thú vị cho học sinh tiểu học và trung học cÆ¡ sở.
  • Kajander, Các ý tưởng  lá»›n cho các nhà toán học nhí (Big ideas for small mathematicians), tiếng Anh,  162 trang, 2007. Cho Ä‘á»™ tuổi 6-11. Giá»›i thiệu 22 hoạt Ä‘á»™ng và trò chÆ¡i để học toán má»™t cách vui vẻ hấp dẫn.
  • Kozlova, Câu đố và gợi ý: các bài tập cho câu lạc bá»™ toán học. (Сказки и подсказки задачи для математического кружка). Tiếng Nga, in lần thứ 2 năm 2004. Có khoảng 300 câu đố và bài tập, rồi đến phần gợi ý hÆ°á»›ng giải, rồi đến phần bài giải. NhÆ° vậy học sinh nếu không làm được, đầu tiên có thể xem gợi ý để nghÄ© tiếp, nếu vẫn không nghÄ© ra thì xem lời giải. Đang dịch ra tiếng Việt ? Cho học sinh đầu cấp 2.
  • Lichtman, Bí mật, dối trá, và đại số (Do the Math 1: Secrets, Lies, and Algebra), 2008, gần 200 trang. Cho học sinh cấp 2. Quyển sách này là má»™t cách học đại số qua nhân vật cô bé Tess. Sách được nhiều giải thưởng bên Mỹ. Trang web của tác giả là: http://www.wendylichtman.com/. Tôi đọc thá»­ quyển này thấy rất ngá»™, từ chÆ°Æ¡ng đầu (về so sánh to hÆ¡n, nhỏ hÆ¡n) đã thấy thích. Quyển sách này hay về mặt văn học, chứ không chỉ về toán.
  • Lichtman, Mật mã viết trên tường (Do the Math 2: The writing on the wall), 2008, 227 trang. Quyển tiếp theo của quyển “Secrets, lies, and algebra”, học toán qua nhân vật Tess. Cô bé Jess học lá»›p 8, cứ nghÄ© mãi để xác định xem má»™t anh bạn cùng lá»›p có thích mình không, các thứ viết trên tường nhà thời có phải là mật mã chứa các thông tin gì đó.  Và tại sao có má»™t cô bạn cứ bắt chÆ°á»›c những cái mình làm … (Nếu dịch ra tiếng Việt thì nên dịch trọn bá»™ 2 quyển của Lichtman).
  • Shen, Xác suất qua các ví dụ và bài tập (Вероятность: примеры и задачи (c1) 2-е изд., Ðœ.: МЦНМО, 2008, 64 с., ISBN 978-5-94057-284-8). Tiếng Nga (chÆ°a dịch ?). Sách nhỏ 64 trang, giá»›i thiệu về xác suất cho học sinh phổ thông cấp 2 và cấp 3, qua nhiều ví dụ và bài tập Ä‘Æ¡n giản và thá»±c tế. Má»™t số định lý quan trọng (luật số lá»›n và BĐT Chebyshev) được trình bày thông qua má»™t dãy bài tập.
  • Smullyan, Alice trong thế giá»›i câu đố (Alice in Puzzle Land), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1986, 196 trang. Sách viết dÆ°á»›i dạng truyện phiêu lÆ°u, cho cả trẻ em từ 4-5 tuổi trở lên và người lá»›n, về logic, rất thú vị. Nhân vật Alice ở đây là mượn của “Alice trong thế giá»›i thần kỳ”.
  • Spivak, Câu lạc bá»™ toán lá»›p 7 (Математический кружок. 7 класс), 2000, 72 trang. Tiếng Nga, Ä‘ang được dịch sang tiếng Việt. Quyển sách nhỏ này là tuyển tập gần 300 bài toán thú vị, chia làm nhiều mục khác nhau (vs dụ nhÆ° tính chẵn lẻ, chia hết, tổ hợp, tổng và trung bình cá»™ng, cắt ghép, v.v.), ứng vá»›i các kiến thức toán của học sinh lá»›p 7. Phần cuối quyển sách có hÆ°á»›ng dẫn giải các bài. Chú ý: quyển này được in lại (có bổ sung ?) năm 2003, thành sách 128 trang, và gọi là câu lạc bá»™ toán lá»›p 6 và lá»›p 7.
  • Tahan, Cuá»™c chu du của má»™t người biết làm toán (The man who counted: a collection of mathematical adventures), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1993, hÆ¡n 100 trang. Sách về các phép tính toán học, viết dÆ°á»›i dạng má»™t câu truyện phiêu lÆ°u rất thú vị. Tác giả viết ở Brazil nhÆ°ng lấy bối cảnh là vùng cận đông thời cổ (xứ Persia). Học sinh cấp 1 trở lên có thể hiểu.
  • Tikhomirov, Các câu chuyện về cá»±c đại và cá»±c tiểu (Рассказы о максимумах и минимумах), tiếng Nga (chÆ°a dịch ?), tái bản 2006, 199 trang.  Cho học sinh cấp 3 (học sinh cấp 2 có thể hiểu vài Ä‘oạn). Má»™t tuyển tập các câu chuyện thú vị về các phÆ°Æ¡ng pháp toán học được dùng trong các bài toán tìm cá»±c đại, cá»±c tiểu trong thá»±c tế ra sao.  Các vấn đề tối Æ°u liên quan đến đủ thứ, từ các hiện tượng tá»± nhiên (nhÆ° ánh sáng) cho đến cuá»™c sống thường ngày (nhÆ° qui hoạch đất Ä‘ai), cho đến các chuyến bay vào vÅ© tru. Sách có được dịch sang tiếng Anh.
  • Zvonkin, Câu lạc bá»™ toán học trẻ thÆ¡ (Малыши и математика. Домашний кружок для дошкольников), tiếng Nga (chÆ°a dịch ?), 2006, 240 trang. Các hoạt Ä‘á»™ng hấp dẫn được tổ chức dÆ°á»›i hình thức câu lạc bá»™ cho các bé ở Ä‘á»™ tuổi mẫu giáo và cấp 1 để học về các khái niệm toán học. Tác giả là nhà toán học chuyên nghiệp, đã tổ chức các hoạt Ä‘á»™ng này.

Sách cho học sinh cấp 1:

  • Aleksandrova & Levshin. Bá»™ sách tuyển thuyết toán học cho trẻ em của hai tác giả này là bá»™ sách kinh Ä‘iển vô cùng hấp dẫn, vá»›i các quyển: Ba ngày ở xứ Karlikania, Người mặt nạ Ä‘en từ nÆ°á»›c Al-giép, Con tầu của thuyền trưởng Đơn vị, và 4 quyển sách về về các cuá»™c phiêu lÆ°u của Thạc sÄ© khoa học đãng trí. Chủ yếu dành cho Ä‘á»™ tuổi cấp 1, nhÆ°ng các học sinh lá»›n hÆ¡n mà chÆ°a biết đến, đọc chắc cúng sẽ thích.
  • Bolt,  Há»™p Pandora toán học (A mathematical Pandora’s box). Tiếng Anh (chÆ°a dịch),  NXB đại học Cambridge, 193. 128 trang. Tuyển tập 142 bài toán thú vị để phát triển tÆ° duy logic và sáng tạo của trẻ em. Cho mọi lứa tuổi. Theo huyền thoại, Hôp Pandora tức là há»™p chứa con quỉ, đã mở ra là con quỉ chui ra, không nhốt lại nó vào được nữa. Má»™t bài ví dụ: 3 bạn gấu có 1 bình 21 ít mật,  muốn chia được thành 3 phần bằng nhau. Các bạn kiếm thêm được 3 bình khác, vá»›i dung tích là 11, 8 và 5 lít. Bằng cách đổ Ä‘i đổ lại mật giữa các bình, các bạn gấu đã chia được mật. Thế còn em có làm được không ?
  • Trần Nam DÅ©ng, Sách giá»›i thiệu về ABACUS. Tiếng Việt, Ä‘ang hoàn thành (?). ABACUS ở đây là cuá»™c thi toán trên mạng bằng tiếng Anh tổ chức liên tục cho trẻ em, xem: http://www.gcschool.org/program/abacus/index.aspx. Qua nhiều năm, ABACUS đã có má»™t tuyển tập rất lá»›n các bài toán thú vị cho học sinh tiểu học và trung học cÆ¡ sở.
  • Smullyan, Alice trong thế giá»›i câu đố (Alice in Puzzle Land), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1986, 196 trang. Sách viết dÆ°á»›i dạng truyện phiêu lÆ°u, cho cả trẻ em từ 4-5 tuổi trở lên và người lá»›n, về logic, rất thú vị. Nhân vật Alice ở đây là mượn của “Alice trong thế giá»›i thần kỳ”.
  • Tahan, Cuá»™c chu du của má»™t người biết làm toán (The man who counted: a collection of mathematical adventures), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1993, hÆ¡n 100 trang. Sách về các phép tính toán học, viết dÆ°á»›i dạng má»™t câu truyện phiêu lÆ°u rất thú vị. Tác giả viết ở Brazil nhÆ°ng lấy bối cảnh là vùng cận đông thời cổ (xứ Persia). Học sinh cấp 1 trở lên có thể hiểu.
  • Zvonkin, Câu lạc bá»™ toán học trẻ thÆ¡ (Малыши и математика. Домашний кружок для дошкольников), tiếng Nga (chÆ°a dịch ?), 2006, 240 trang. Các hoạt Ä‘á»™ng hấp dẫn được tổ chức dÆ°á»›i hình thức câu lạc bá»™ cho các bé ở Ä‘á»™ tuổi mẫu giáo – vỡ lòng để học về các khái niệm toán học. Tác giả là nhà toán học chuyên nghiệp, đã tổ chức các hoạt Ä‘á»™ng này.

Sách cho học sinh cấp 2:

  • Abbot, Thế giá»›i phẳng: câu chuyện tình cảm nhiều chiều (Flatland: a romance from many dimensions). Đây là má»™t quyển sách kinh Ä‘iển về hình học, được viết từ cuối thể ká»· 19 và cho đến những năm 2000 vẫn tiếp tục tái bản. “Thế giá»›i phẳng” ở đây tức là thế giá»›i 2 chiều. Tác giả tưởng tượng con người trong thế giá»›i chỉ có 2 chiều sẽ sống ra sao, nhận biết các thứ thế nào, so vá»›i thế giá»›i 1 chiều thì sao, và khi có người từ thế giá»›i 3 chiều đến thăm thì sao, v.v. Qua đó hiểm thêm nhiều về hình học (ở mức phổ thông)
  • Bolt,  Há»™p Pandora toán học (A mathematical Pandora’s box). Tiếng Anh (chÆ°a dịch),  NXB đại học Cambridge, 193. 128 trang. Tuyển tập 142 bài toán thú vị để phát triển tÆ° duy logic và sáng tạo của trẻ em. Cho mọi lứa tuổi. Theo huyền thoại, Hôp Pandora tức là há»™p chứa con quỉ, đã mở ra là con quỉ chui ra, không nhốt lại nó vào được nữa. Má»™t bài ví dụ: 3 bạn gấu có 1 bình 21 ít mật,  muốn chia được thành 3 phần bằng nhau. Các bạn kiếm thêm được 3 bình khác, vá»›i dung tích là 11, 8 và 5 lít. Bằng cách đổ Ä‘i đổ lại mật giữa các bình, các bạn gấu đã chia được mật. Thế còn em có làm được không ?
  • Danesi, Tháp Hà ná»™i và nghich lý kẻ nói dối: 10 bài toán đố lá»›n nhất mọi thời đại (The Liar Paradox AND THE Towers of Hanoi
    THE 10 GREATEST MATH PUZZLES OF ALL TIME), 2004, quãng 250 trang. Đọc rất thú vị, về các khái niệm toán học như là thuật toán, số vô cùng lớn, v.v. Thích hớp với học sinh cấp 2 trở lên.
  • Nguyá»…n Tiến DÅ©ng, Các bài giảng về toán cho Mirella: Quyển 1, 118 trang, 2013. Tiếng Việt. Thổi kèn khen lấy má»™t chút, đây là sách do tôi viết, cho các năm cuối cấp 2. Viết xong từ cuối 2012.
  • Nguyá»…n Tiến DÅ©ng, Các bài giảng về toán cho Mirella: các quyển tiếp theo. Sách Ä‘ang viết. Quyển 2 sắp hoàn thành.
  • Trần Nam DÅ©ng, Sách giá»›i thiệu về ABACUS. Tiếng Việt, Ä‘ang hoàn thành (?). ABACUS ở đây là cuá»™c thi toán trên mạng bằng tiếng Anh tổ chức liên tục cho trẻ em, xem: http://www.gcschool.org/program/abacus/index.aspx. Qua nhiều năm, ABACUS đã có má»™t tuyển tập rất lá»›n các bài toán thú vị cho học sinh tiểu học và trung học cÆ¡ sở.
  • Kozlova, Câu đố và gợi ý: các bài tập cho câu lạc bá»™ toán học. (Сказки и подсказки задачи для математического кружка). Tiếng Nga, in lần thứ 2 năm 2004. Có khoảng 300 câu đố và bài tập, rồi đến phần gợi ý hÆ°á»›ng giải, rồi đến phần bài giải. NhÆ° vậy học sinh nếu không làm được, đầu tiên có thể xem gợi ý để nghÄ© tiếp, nếu vẫn không nghÄ© ra thì xem lời giải. Đang dịch ra tiếng Việt ? Cho học sinh đầu cấp 2.
  • Lichtman, Bí mật, dối trá, và đại số (Do the Math 1: Secrets, Lies, and Algebra), 2008, gần 200 trang. Cho học sinh cấp 2. Quyển sách này là má»™t cách học đại số qua nhân vật cô bé học sinh Jess. Sách được nhiều giải thưởng bên Mỹ. Trang web của tác giả là: http://www.wendylichtman.com/. Tôi đọc thá»­ quyển này thấy rất ngá»™, từ chÆ°Æ¡ng đầu (về so sánh to hÆ¡n, nhỏ hÆ¡n) đã thấy thích. Quyển sách này hay về mặt văn học, chứ không chỉ về toán.
  • Lichtman, Mật mã viết trên tường (Do the Math 2: The writing on the wall), 2008, 227 trang. Quyển tiếp theo của quyển “Secrets, lies, and algebra”, học toán qua nhân vật Jess. Cô bé Jess học lá»›p 8, cứ nghÄ© mãi để xác định xem anh bạn cùng lá»›p có thích mình không, các thứ viết trên tường có phải là mật mã gá»­i cho mình không, và tại sao có má»™t cô bạn cứ bắt chÆ°á»›c những cái mình làm … (Nếu dịch thì nên dịch trọn bá»™ 2 quyển của Lichtman).
  • Shen, Xác suất qua các ví dụ và bài tập (Вероятность: примеры и задачи (c1) 2-е изд., Ðœ.: МЦНМО, 2008, 64 с., ISBN 978-5-94057-284-8). Tiếng Nga (chÆ°a dịch ?). Sách nhỏ 64 trang, giá»›i thiệu về xác suất cho học sinh phổ thông cấp 2 và cấp 3, qua nhiều ví dụ và bài tập Ä‘Æ¡n giản và thá»±c tế. Má»™t số định lý quan trọng (luật số lá»›n và BĐT Chebyshev) được trình bày thông qua má»™t dãy bài tập.
  • Smullyan, Alice trong thế giá»›i câu đố (Alice in Puzzle Land), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1986, 196 trang. Sách viết dÆ°á»›i dạng truyện phiêu lÆ°u, cho cả trẻ em từ 4-5 tuổi trở lên và người lá»›n, về logic, rất thú vị. Nhân vật Alice ở đây là mượn của “Alice trong thế giá»›i thần kỳ”.
  • Spivak, Câu lạc bá»™ toán lá»›p 7 (Математический кружок. 7 класс), 2001, 72 trang. Tiếng Nga, Ä‘ang được dịch sang tiếng Việt. Quyển sách nhỏ này là tuyển tập gần 300 bài toán thú vị, chia làm nhiều mục khác nhau (vs dụ nhÆ° tính chẵn lẻ, chia hết, tổ hợp, tổng và trung bình cá»™ng, cắt ghép, v.v.), ứng vá»›i các kiến thức toán của học sinh lá»›p 7. Phần cuối quyển sách có hÆ°á»›ng dẫn giải các bài. Chú ý: quyển này được in lại (có bổ sung ?) năm 2003, thành sách 128 trang, và gọi là câu lạc bá»™ toán lá»›p 6 và lá»›p 7.
  • Tahan, Cuá»™c chu du của má»™t người biết làm toán (The man who counted: a collection of mathematical adventures), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1993, hÆ¡n 100 trang. Sách về các phép tính toán học, viết dÆ°á»›i dạng má»™t câu truyện phiêu lÆ°u rất thú vị. Tác giả viết ở Brazil nhÆ°ng lấy bối cảnh là vùng cận đông thời cổ (xứ Persia). Học sinh cấp 1 trở lên có thể hiểu.

Sách cho học sinh cấp 3:

  • Abbot, Thế giá»›i phẳng: câu chuyện tình cảm nhiều chiều (Flatland: a romance from many dimensions). Đây là má»™t quyển sách kinh Ä‘iển về hình học, được viết từ cuối thể ká»· 19 và cho đến những năm 2000 vẫn tiếp tục tái bản. “Thế giá»›i phẳng” ở đây tức là thế giá»›i 2 chiều. Tác giả tưởng tượng con người trong thế giá»›i chỉ có 2 chiều sẽ sống ra sao, nhận biết các thứ thế nào, so vá»›i thế giá»›i 1 chiều thì sao, và khi có người từ thế giá»›i 3 chiều đến thăm thì sao, v.v. Qua đó hiểm thêm nhiều về hình học (ở mức phổ thông)
  • Aigner & Ziegler, Các chứng minh từ Sách Trời (Proofs from THE BOOK), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), tái bản lần 4, 2010.  Các chứng minh hay nhất của má»™t loạt các định lý kinh Ä‘iển trong số học, hình học,  tổ hợp (lý thuyết đồ thị), và giải tích. “Sách Trời” là cách nói ví von của nhà toán học Erdos: Chúa Trời có 1 quyển sách trong đó ghi tất cả mọi thứ toán học thật hay ho, cái gì mà hay thì tức là từ “Sách Trời” mà ra. Hợp cho học sinh cấp 3, tuy cấp 2 cÅ©ng có thể hiểu má»™t số mục.
  • Danesi, Tháp Hà ná»™i và nghich lý kẻ nói dối: 10 bài toán đố lá»›n nhất mọi thời đại (The Liar Paradox AND THE Towers of Hanoi THE 10 GREATEST MATH PUZZLES OF ALL TIME), 2004, quãng 250 trang. Đọc rất thú vị, về các khái niệm toán học nhÆ° là thuật toán, số vô cùng lá»›n, v.v. Thích há»›p vá»›i học sinh cấp 2 trở lên.
  • Nguyá»…n Tiến DÅ©ng, Các bài giảng về toán cho Mirella: Quyển 1, 118 trang, 2013. Tiếng Việt. Thổi kèn khen lấy má»™t chút, đây là sách do tôi viết, cho các năm cuối cấp 2. Viết xong từ cuối 2012.
  • Nguyá»…n Tiến DÅ©ng, Các bài giảng về toán cho Mirella: các quyển tiếp theo. Sách Ä‘ang viết. Quyển 2 sắp hoàn thành.
  • Trần Nam DÅ©ng, Sách giá»›i thiệu về ABACUS. Tiếng Việt, Ä‘ang hoàn thành (?). ABACUS ở đây là cuá»™c thi toán trên mạng bằng tiếng Anh tổ chức liên tục cho trẻ em, xem: http://www.gcschool.org/program/abacus/index.aspx. Qua nhiều năm, ABACUS đã có má»™t tuyển tập rất lá»›n các bài toán thú vị cho học sinh tiểu học và trung học cÆ¡ sở.
  • Shen, Xác suất qua các ví dụ và bài tập (Вероятность: примеры и задачи (c1) 2-е изд., Ðœ.: МЦНМО, 2008, 64 с., ISBN 978-5-94057-284-8). Tiếng Nga (chÆ°a dịch ?). Sách nhỏ 64 trang, giá»›i thiệu về xác suất cho học sinh phổ thông cấp 2 và cấp 3, qua nhiều ví dụ và bài tập Ä‘Æ¡n giản và thá»±c tế. Má»™t số định lý quan trọng (luật số lá»›n và BĐT Chebyshev) được trình bày thông qua má»™t dãy bài tập.
  • Smullyan, Alice trong thế giá»›i câu đố (Alice in Puzzle Land), tiếng Anh (chÆ°a dịch ?), 1986, 196 trang. Sách viết dÆ°á»›i dạng truyện phiêu lÆ°u, cho cả trẻ em từ 4-5 tuổi trở lên và người lá»›n, về logic, rất thú vị. Nhân vật Alice ở đây là mượn của “Alice trong thế giá»›i thần kỳ”.
  • Tikhomirov, Các câu chuyện về cá»±c đại và cá»±c tiểu (Рассказы о максимумах и минимумах), tiếng Nga (chÆ°a dịch ?), tái bản 2006, 199 trang.  Cho học sinh cấp 3 (học sinh cấp 2 có thể hiểu vài Ä‘oạn). Má»™t tuyển tập các câu chuyện thú vị về các phÆ°Æ¡ng pháp toán học được dùng trong các bài toán tìm cá»±c đại, cá»±c tiểu trong thá»±c tế ra sao.  Các vấn đề tối Æ°u liên quan đến đủ thứ, từ các hiện tượng tá»± nhiên (nhÆ° ánh sáng) cho đến cuá»™c sống thường ngày (nhÆ° qui hoạch đất Ä‘ai), cho đến các chuyến bay vào vÅ© tru. Sách có được dịch sang tiếng Anh.

Sách đã xem qua, nhưng không thấy thật thú vị hay thích hợp cho việc dịch sang tiếng Việt:

  • Brown and Walter, The art of problem posing, 2004. Đây không phải là sách cho học sinh, mà là cho giáo viên, về nghệ thuật ra các đề bái toán nhÆ° thế nào. (Có cần thiết làm công việc dich sách cho giáo viên không ? Lượng giáo viên còn ít hÆ¡n là lượng sinh viên đại học ? Có lẽ là không. Các giáo viên phải chịu khó đọc trá»±c tiếp tiếng Anh thôi)
  • Courant & Robbins, What is mathematics?, 2nd edition, 1996. Sách kinh Ä‘iển, giá»›i thiệu về các khái niệm toán học má»™t cách sÆ¡ cấp. Dạng nhÆ° là các bài giảng có kèm bài tập. Tuy nhiên sách thuá»™c loại “thế hệ cÅ©” rồi, hÆ¡i khô khan ?
  • Wandervelde, Circle in a box, MSRI 2009. Sách dành cho giáo viên chứ không phải cho học sinh. HÆ°á»›ng dẫn cách lập các nhóm học toán cho học sinh thích toán, và các vấn đề và các hoạt Ä‘á»™ng toán học có thể làm ở các nhóm đó, vá»›i nhiều ví dụ cụ thể.

Sách có trong tay nhưng chưa kịp đánh giá:

  • Cadwell, Topics in recreational mathematics, 2009.
  • Gardner, Entertaining mathematical puzzles, ????. Sách nhỏ, hÆ¡n 60 trang.
  • Penrose, The road to reality, 2007. Sách dài 1000 trang, về toán và vật lý. Có lẽ là sách rất hay về khoa học, nhÆ°ng phải cuối cấp 3 và đại học má»›i tiếp cận được ?
  • Soifer, Mathematics as problem solving, 120 trang, 2009. Sách được nhiều người nhÆ° Erdos khen ngợi.
  • Soifer, How does one cut a triangle?, 2nd edition, 205 pages, 2009
  • Smullyan, This book needs no title, 1980. Sách viết về các nghịch lý trong toán và trong cuá»™c sống.
  • Stewart, Cái đẹp là chân lý (Why beauty is truth), 2007. Ông Stewart này viết rất nhiều, và khá hay, nhÆ°ng cho Ä‘á»™ tuổi từ cấp 3 trở lên hoặc đại học má»›i hiểu được ?
  • Stewart, professor Stewart’s cabinet of mathematical curiosities, 2009.
  • Stewart, 17 equations that changed the world, 2012. (Có vẻ hay , nhÆ°ng có khó quá không vá»›i học sinh phổ thông ?)

Sách thấy giới thiệu là hay, nhưng chưa được xem:

  • I love math! series (cho trẻ thÆ¡): Series  này có ít nhất 12 quyển sách nhỏ về toán, nghe nói nhiều trẻ rất thích.
  • Napoli et al., How Hungry are you?  (Có bán ở amazon: http://www.amazon.com/How-Hungry-Are-Donna-Napoli/dp/068983389X). Sách dạy phía chia cho trẻ thÆ¡, Ä‘á»™ tuổi mẫu giáo và cấp 1.
  • Neuschwander, Sir Comference and …: series sách toán hoạt hình vá»›i các nhận vật huyền thoại (hiệp sÄ©, rồng, …), cho Ä‘á»™ tuổi từ 5 đến 10 tuổi.

Một số sách ở mức đại học đại cương (các ngành khác toán cũng dùng đến):

  • Các bài giảng về xác suất và thống kê (Dá»± án viết lại quyển “Nhập môn hiện đại xác suất và thống kê” thành sách này).

Ghi chú:

Một số nguồn để tìm sách trên mạng:

– Các trang web của các hiệu sách trên mạng, ví dụ nhÆ° amazon.com.

– Các trang web về toán học, ví dụ nhÆ°: http://www.mccme.ru/free-books/ (má»™t tuyển tập sách toán tiếng Nga)

– ThÆ° viện Ä‘iện tá»­, ví dụ nhÆ° libgen.

– Torrent

– http://mathmamawrites.blogspot.fr/p/math-books.html

– Má»™t danh sách sách toán cho trẻ thÆ¡: http://www.uwosh.edu/library/emc/bibliographies/emc-bibliographies/math-books-for-children

v.v.

Chiến lược cho việc xây dựng tủ sách toán phổ thông

1) Đối tượng phục vụ:Đối tượng chủ yếu là từ trẻ nhỏ cho đến hết phỏ thông.  Ưu tiên cho những độ tuổi có nhiều bạn đọc và đang thiếu sách hay nhất (hiện tại, đó là độ tuổi học cấp 2 ?). Đối với đối tượng học đại học: các sách dừng lại ở mức kiến thức cơ bản của đại học về toán (như đại số tuyến tính, giải tích, xác suất thống kê, là những kiến thức mà sinh viên đại học mọi ngành khác nhau cần được biết).

2) Kiến thức bao phủ: Tủ sách hướng tới bao phủ toàn bộ các kiến thức, kỹ năng toán học ở bậc phổ thông và đại học đại cương. Mọi khái niệm  trong khung đó cần có ít nhất 1-2 đầu sách tương ứng giải thích, cho ví dụ và bài tập về nó. Đồng thời có các sách giải thích các khái niệm toán học hiện đại một cách trực giác, đơn giản, để học sinh phổ thông có thể hấp thụ được.

3) Thể loại sách: Kết hợp nhiều thể loại khác nhau, hỗ trợ cho nhau, để có thể phục vụ được nhiều loại đối tượng khác nhau với nhiều kiểu suy nghĩ, tiếp cận khác nhau, ví dụ như:

  1. Sách dạng giáo khoa (viết theo khung kiến thức của chương trình chính thức, nhưng hấp dẫn hơn các sách giáo khoa hiện tại, qua việc giải thích dễ hiểu hơn, sử dụng các ví dụ thực tế thú vị hơn, hướng dẫn làm bài tập hiệu quả hơn, v.v.)
  2. Sách dạng truyện (tiểu thuyết, ký sự, trinh thám, v.v.) hấp dẫn như là đọc truyện, kết hợp toán học với văn học và trí tưởng tượng
  3. Sách bài tập (tuyển tập các bài tập ứng với các trình độ khác nhau, dể ôn kiến thức và luyện tư duy), có hướng dẫn lời giải
  4. Sách giải trí, câu đố (học toán qua các câu đố thú vị)
  5. Sách trò chơi và hoạt động (mô tả cả hoạt động, trò chơi chứa nhiều toán trong đó, học bằng cách chơi)
  6. Sách olympic (nâng cao, các cuộc thi học sinh giỏi)
  7. Sách chuyên đề (bàn riêng về 1 chuyên đề nào đó, nhưng ở mức học sinh hiểu được)
  8. Sách lịch sử toán học (các câu chuyện về các nhà toán học có thật, khám phá toán học, học toán qua lịch sử)
  9. Sách giới thiệu ứng dụng toán học (không nhằm giải thích kỹ càng về toán, mà nhằm cho người đọc thấy được toán có những ứng dụng thiết thực thế nào, đáng học ra sao, kích thích sự quan tâm đến toán)
  10. Sách dành cho phụ huynh và giáo viên (phương pháp, triết lý dạy học cho con cái, học trò v.v.)

4) Tiêu chuẩn chọn sách: Mỗi sách được chọn theo 5 tiêu chí sau:

  1. Đúng đắn (không bị sai về kiến thức khoa học)
  2. Dễ hiểu (giải thích dễ hiểu các kiến thức, khái niệm)
  3. Hấp dẫn (có nhiều yếu tố gây tò mò, lôi cuốn người đọc)
  4. Mới mẻ (không trùng lặp với các sách khác đã có)
  5. Nhiều bạn đọc (loại đi các sách quá cao cấp hay chuyên sâu, có ít người quan tâm)

Việc bình chọn mỗi đầu sách có thể được thực hiện bởi một nhóm nhỏ (gồm ít nhất 1 người biên tập, 1 người phản biện bên trong, 1 người phản biện bên ngoài) tham kháo các đánh giá đã có ở các nơi khác. Có thể chấm điểm mỗi mục theo kiểu: 0 (tồi), 1 (OK), 2 (tốt) rồi nhân chúng với nhau để được 1 điểm đánh giá (của từng người), rồi lấy trung bình cộng của các đánh giá khác nhau (?).

5) Electronic,  multimedia, interactive: Ngoài việc làm sách in, hướng tới điện tử hóa mọi sách, và tiến tới làm và xây dựng thư viện các tài liệu interactive, multimedia, kết hợp giữa các đoạn sách với các video, các hoạt động online, v.v.

 

 

 

  • Aleksandrova & Levshin. Bá»™ sách tuyển thuyết toán học cho trẻ em của hai tác giả này là bá»™ sách kinh Ä‘iển vô cùng hấp dẫn, vá»›i các quyển: Ba ngày ở xứ Karlikania, Người mặt nạ Ä‘en từ nÆ°á»›c Al-giép, Con tầu của thuyền trưởng Đơn vị, và 4 quyển sách về về các cuá»™c phiêu lÆ°u của Thạc sÄ© khoa học đãng trí. Chủ yếu dành cho Ä‘á»™ tuổi cấp 1, nhÆ°ng các học sinh lá»›n hÆ¡n mà chÆ°a biết đến, đọc chắc cúng sẽ thích.
Print Friendly