Vì sao nước Pháp không được giải cao ở các kỳ thi IMO?

(Viết đây để nhớ là năm nay nên động viên con gái tham dự thi HSG toán :) )

Từ thời Phục hưng đến nay, nước Pháp luôn luôn là một trong những trung tâm toán học lớn nhất thế giới, tính về đóng góp cho toán học thế giới thì có lẽ chỉ đứng sau Mỹ và Liên Xô (thời Liên Xô chưa sụp đổ — sau khi Liên Xô tan rã thì nền toán học của Nga cũng bị lụn bại đi nhiều vì không được đầu tư thích đáng), và không kém gì nước châu Âu nào như Đức, Anh, Ý, v.v. Thế nhưng, kết quả của đoàn học sinh Pháp ở các kỳ thi olympic toán quốc tế (IMO) thường rất là khiêm tốn. Ví dụ như năm 2014 thi ở Nam Phi, đội Pháp chỉ đứng thứ 45. Tại sao lại có “nghịch lý” như vậy?

Câu trả lời đơn giản là: bởi vì ở Pháp người ta không quan tâm lắm đến thi IMO. Tức là cũng có chút quan tâm, nhưng độ quan tâm đó thua xa so với Việt Nam hay nhiều nước khác.

Việc ít quan tâm này thể hiện qua độ đầu tư vào thi olympic ở Pháp rất ít. Tổ chức animath (www.animath.fr) ở Pháp đứng ra phụ trách các cuộc thi olympiad về toán là một tổ chức có tính tự nguyện, những người tham gia là tự nguyện, chứ không phải là do Bộ Giáo Dục lập ra. Các trường học và học sinh cũng ít quan tâm tới các kỳ thi học sinh giỏi, và không ganh đua gì mấy với nhau về khoản này. Cái họ chú trọng hơn là việc tốt nghiệp phổ thông và thi đỗ đại học vào các “trường lớn” của học sinh của mình. Báo chí cũng không dành chỗ quan trọng để đề cao thành tích của những học sinh được giải ở các kỳ thi như IMO, mà may ra chỉ có một vài mẩu tin ngắn nào đó.

Một ví dụ thực tế: con trai tôi cách đây ít năm, khi còn học phổ thông (ở Toulouse, Pháp), có đăng ký thi HSG toán của vùng (tương đương với tỉnh; ai muốn thi thì chỉ việc đăng ký chứ không phải là phải qua chọn lựa đội tuyển từ trường, huyện, v.v. như ở VN). Thế nhưng đến hôm thi thì phát hiện ra là nhà trường quên mất không chuyển đăng ký của các học sinh của trường lên trên vùng, thế là thôi khỏi phải đi thi, cũng chẳng có gì quan trọng.

Các HSG của Pháp trước khi đi thi IMO không được luyện hàng năm trời như ở VN. Tổ chức animath có tuyển chọn đội tuyển IMO bằng cách gửi một số đề bài thi viết trong năm, thì sinh làm và gửi lại, rồi sau đó cũng có bài thi với thời gian hạn chế. Còn luyện thi thì chỉ tập trung luyện cho các học sinh “dự tuyển” trong những thời gian ngắn, vào kỳ nghỉ đông và trước khi đi thi một chút, còn lại thì các học sinh vẫn cứ học một cách bình thường ở các nơi. Đấy là đã có “tiến bộ” so với quãng 15 năm trước đây: đã có chuẩn bị trong năm bằng một loạt bài thi và có tập trung luyện thi mấy tuần trong kỳ nghỉ.

Trước đây, thậm chí có những học sinh đi thi IMO mà vài tháng trước khi thi vẫn không biết đến sự tồn tại của IMO. Ngày nay tình hình có thay đổi một chút, nhưng các cuộc thi HSG đối với học sinh Pháp vẫn có tính chất “vui là chính” chứ không phải là các cuộc thi thố “quan trọng, đổi đời”. Ngoài IMO còn có nhiều cuộc thi HSG khác, quốc tế hay quốc gia. Con gái tôi hồi đầu năm 2014 cũng tham gia thi một cuộc như vậy, nhưng đến lúc trường gọi điện báo là nó được giải (giải thưởng bao gồm cả một chuyến đi chơi Bắc Kinh 1 tuần miễn phí) thì gia đình mới biết là nó có đi thi, mà gia đình tôi có lẽ không phải trường hợp cá biệt.

Nói tóm lại, tâm lý, văn hóa và môi trường của Pháp khác với VN nhiều, và do đó tuy họ không có được giải cao trong các kỳ thi như là IMO, nhưng khi học lên cao họ càng ngày càng tỏ ra xuất sắc và làm việc rất hiệu quả. Nên chúng ta đừng chủ quan là thi IMO được giải cao có nghĩa là học sinh VN giỏi hơn so với thế giới.

Nhân đây xin giới thiệu trang web www.animath.fr, trong đó có giới thiệu về nhiều cuộc thi HSG toán khác nhau, và cũng chứa rất nhiều đề bài toán thú vị cho học sinh. Ví dụ như là đề này (tiếng Pháp: có ai có thời gian dịch các đề khác ra tiếng Việt được không?)

http://www.animath.fr/IMG/pdf/ofm-2013-2014-envoi4.pdf

Bài 1: Có bao nhiêu cặp số tự nhiên (a,b) sao cho
1/a + 1/b = 1/2014 ?

Bài 2: Tìm tất cả các số tự nhiên n sao cho
2^n + 12^n + 2014^n là số chính phương

Bài 3: Tìm tất cả các cặp số nguyên (x,y) sao cho x^3 + y^3 = (x+y)2

v.v.

Print Friendly

3 comments to Vì sao nước Pháp không được giải cao ở các kỳ thi IMO?

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.