GS đại học đi chấm thi phổ thông ở Pháp (phần 2)

Hôm nay (03/07/2014) tôi dậy sớm hơn bình thường, và đến hơn 8h sáng đã lên xe đi đến địa điểm hội đồng thi BAC (tốt nghiệp PTTH ở Pháp) nằm cách nhà quãng 50km. Cũng may là không bị tắc đường, và tìm địa điểm cũng tương đối dễ, nên đúng 9h sáng tôi đã có mặt tại hiện trường theo như giấy triệu tập.

Mọi người có thể ngạc nhiên vì 8h sáng mà còn gọi là sớm. Đúng là giờ giấc của những người làm khoa học có hơi khác những người làm các công việc khác. Nhiều người làm khoa học như tôi có thói quen làm việc đến quá nửa đêm (ngay cả lúc viết bài này cũng là ban đêm), khi xung quanh yên tĩnh và mình có thể tập trung suy nghĩ hay viết lách. Bởi vậy buổi sáng thường tỉnh dậy muộn,  trừ những hôm nào có việc đặc biệt phải dậy sớm.

Khi tôi đến đến nơi, cũng đã thấy có khá nhiều người tụ tập và uống cà phê. Sau khi chào hỏi mọi người (tất cả đều là gặp lần đầu tiên), tôi cũng uống cà phê cho tỉnh táo, rồi đi vào phòng họp của hội đồng của mình. Lúc trước tôi tưởng ở trường chỉ có 1 hội đồng BAC, nhưng hóa ra có những 3 hội đồng khác nhau, mỗi hội đồng là cho một phân ban, và tôi làm chủ tịch của hội đồng phân ban S (= scientific, thiên về khoa học tự nhiên. Ngoài ra ở đó còn có phân ban L = litéraire thiên về văn vẻ, và phân ban ES = économique et social thiên về kinh tế và xã hội).

Tôi có 3 phụ tá, trong đó có 2 giáo viên của trường trung học nơi tôi đến chịu trách nhiệm làm thư ký hội đồng, và một người từ một trường khác đến làm phó chủ tịch hội đồng. Trước khi hội đồng bắt đầu chính thức làm việc, tôi phải bàn bạc trước với các phụ tá là hội đồng sẽ diễn ra như thế nào,  ai sẽ chịu trách nhiệm làm công việc gì, và thí sinh được điểm trong khoảng nào thì sẽ xét nâng điểm, v.v. Ngoài ra tranh thủ ký sổ học bạ của toàn bộ các thí sinh.

Đến 10h sáng thì công việc chuẩn bị đã xong, và các thành viên khác của hội đồng đã đến đầy đủ, nên hội đồng bắt đầu làm việc chính thức. Ngoài tôi và 3 phụ tá, thì những thành viên khác của hội đồng đều là những người trực tiếp chấm thi cho các hồ sơ mà hội đồng phải xét. Tổng cộng có hơn một chục người chấm thi đến tham gia hội đồng, mỗi môn thi  có một hoặc hai người chấm thi xuất hiện.

Số môn thi BAC ở Pháp rất nhiều, trung bình mỗi học sinh thi đến hơn 10 môn, kể cả các môn “option” (tự chọn) nhưng trong đó có 3 môn (đặc biệt là môn tiếng Pháp) là thi sẵn từ trước (năm cuối phổ thông không học môn tiếng Pháp nữa mà thay vào đó là môn triết học), đến kỳ thi BAC chỉ thi những môn còn lại thôi.  Các môn thi BAC mà tôi nhớ là: tiếng Pháp (thi từ trong năm học, nên không có người chấm thi tiếng Pháp trong hội đồng), toán, lý-hóa (lý và hóa chung thành một môn), sinh vật và địa chất (chung một môn), lịch sử và địa lý (chung một môn), ngoại ngữ thứ nhất (đối với hội đồng của tôi thì là tiếng Anh), ngoại ngữ thứ hai (tiếng Đức hoặc tiếng Tây Ban Nha), triết học, thể dục (các thí sinh có vấn đề sức khỏe thì được miễn thi môn này), môn tự chọn (có thể là nghệ thuật, có thể là chuyên sâu về ngoại ngữ, v.v. – cũng không có người chấm các môn tự chọn này ở hội đồng). Mỗi môn thi được tính một hệ số điểm khác nhau, ví dụ môn toán tính hệ số 9, môn lý-hóa tính hệ số 6, môn triết học tính hệ số 3, môn ngoại ngữ thứ nhất tính hệ số 3, môn ngoại ngữ thứ hai tính hệ số 2. Tổng các hệ số là 38 (hoặc 36 nếu không thi môn thể dục). Ở Pháp chấm điểm theo hệ số 20, nên điểm tối đa của một học sinh có thể đạt được là 20 x 38 = 760 điểm. Theo qui định, tất cả các điểm số đều là số nguyên, tức là nếu người chấm thi cho 11,5 điểm chẳng hạn, thì điểm đó sẽ tự động được làm tròn nâng lên thành 12. Tuy nhiên, điểm trung bình cuối cùng thì là lấy tổng số điểm chia cho hệ số 38, và có thể là số không nguyên.

Theo qui định của Pháp, ai cứ được điểm trung bình 16 trở lên thì là được tốt nghiệp loại giỏi (mention très bien), kể cả nếu có môn thi chỉ được 1 điểm trên 20 hay không được điểm nào, tức là không hề có điều kiện điểm tối thiểu cho từng môn. Từ 14 đến 16 là đỗ loại khá (bien), từ 12 đến 14 là đỗ loại khá vừa (assez bien), từ 10 đến 12 là đỗ nhưng không có được kèm “mention” nào, từ 8 đến 10 thì không đỗ nhưng được quyền thi vớt (hay còn gọi là thi nhóm 2) vào tuần sau, còn dưới 8 thì là trượt thẳng cẳng. Hệ thống tin học đã lên sẵn danh sách điểm trung bình và phân loại đỗ của các thí sinh. Nhiệm vụ chủ yếu của hội đồng là kiểm tra xem có lỗi kỹ thuật nào không (ví dụ như ghi điểm bị nhầm tên), và xét vớt lên các trường hợp suýt soát đạt ngưỡng.

Cũng may là cái hội đồng của tôi chỉ có khoảng 120 thí sinh và hầu hết là đỗ nên công việc xét duyệt của hội đồng không nặng nhọc lắm. Trước khi họp chính thức, tôi đã cùng với 3 cô phụ tá lọc ra được một danh sách 13 trường hợp cần xét kỹ để xem có thể nâng điểm không. Đó là các trường hợp sát ngưỡng, chỉ thiếu không quá 10 điểm (trên tổng số 760) để đạt ngưỡng nào đó (ví dụ để thành đỗ loại giỏi thay vì loại khá). Đối với các trường hợp còn lại, thì không xét nâng điểm mà chỉ kiểm tra xem việc ghi điểm có bị lỗi hay không thôi.

Do tính bảo mật nhằm đảm bảo công bằng cho các thí sinh, các giáo viên chấm thi không được biết tên của học sinh mà mình chấm, mà chỉ được biết số báo danh thôi. Kể cả khi họp hội đồng cũng không được biết tên, mà chỉ có chủ tịch, phó chủ tịch và hai thư ký được biết. Vì lý do này, đối với mỗi thí sinh, thư ký phải nhìn tên rồi chuyển tên sang số báo danh, rồi thông báo cho các thành viên của hội đồng số báo danh đó, để họ kiểm tra bài thi của thí sinh đó. (Thành viên nào cũng có được mang theo tệp bài thi mà họ đã chấm vào hội đồng, sau khi kết thúc hội đồng thì họ trả lại tệp bài đó cho trung tâm thi tốt nghiệp).

Ví dụ, một thí sinh tên là Julie Abacus có điểm trung bình 13,87 và hội đồng muốn xét nâng điểm lên thành 14 để cho đỗ loại “bien”. Thư ký hội đồng tra ra số báo danh là  132, và đọc số 132 cho các người chấm thi trong hội đồng biết chứ không được đọc tên thí sinh. (Nếu có đọc tên thí sinh, thì những người đó có lẽ cũng khó tra được ra là bài thi là bài nào, vì trong tệp bài và bảng điểm mà họ có cũng không có tên, chỉ có số báo danh). Cô phó chủ tịch hội đồng cầm sổ học bạ của thí sinh để đọc cho mọi người biết các kết quả và các nhận xét của thí sinh này trong năm học. Nếu nhân xét chung trong học bạ mà tồi thì sẽ không xét nâng điểm. Nếu nhận xét là tốt thì mới xét nâng điểm, và khi đó hội đồng sẽ so sánh các điểm thi BAC với các điểm trung bình trong năm. Nếu thấy có môn nào mà điểm trong năm cao hơn đáng kể điểm thi BAC, ví dụ môn lý-hóa điểm trong năm được 15 mà điểm thi BAC được có 11, thì hội đồng sẽ đề nghị người chấm thi môn lý-hóa xem lại bài thi của thí sinh xem có thể nâng điểm được không. Nếu người đó đồng ý nâng 1 điểm, từ 11 thành 12, thì điểm trung bình sẽ tăng lên thành trên 14 (vì môn lý-hóa có hệ số 6, điểm trung bình sẽ tăng lên 6/38),  đủ để thí sinh được đỗ loại “bien”. Không ai có quyền giảm điểm của thí sinh, mà chỉ có quyền từ chối hoặc đồng ý tăng điểm. Và về nguyên tắc, chỉ tăng điểm ở các môn mà điểm trong năm cao hơn điểm thi BAC. Nếu sau khi đã được hỏi và gợi ý, các giáo viên chấm thi vẫn không đồng ý tăng điểm, hoặc có đồng ý tăng nhưng với số lượng không đủ để vượt ngưỡng, thì hội đồng sẽ giữ nguyên điểm của thí sinh đó chứ không nâng điểm.

Trong số 13 trường hợp sát ngưỡng mà tôi đem ra xét ở hội đồng, thì có khoảng 2/3 số trường hợp là được các giáo viên chấm thi đồng ý nâng điểm, và 1/3 còn lại là từ chối nâng điểm. Tất cả các thành viên của hội đồng đều làm việc một cách rất nghiêm túc, và khi đồng ý hay từ chối nâng điểm cũng đều đưa ra các lý do rõ ràng.  Tất nhiên, tính cách của mỗi người trong hội đồng một khác, người thì tỏ ra vui vẻ, người thì càu nhàu thắc mắc liên tục này nọ. Nhưng nói chung thì không khí khá là thân thiện và hội đồng đã diễn ra một cách rất tốt đẹp, hiệu quả, đến quãng hơn12h trưa là đã xét xong toàn bộ các trường hợp cần xét và kiểm tra điểm xong cho tất cả các thí sinh còn lại. Khi đi, tôi đã dự tính là phải ở lại đó đến hết giờ chiều mới được về nhà, không ngờ vẫn kịp đi về nhà ăn trưa.

Hội đồng BAC của tôi có cái may là tỷ lệ tốt nghiệp rất cao, quãng 96% ngay từ vòng đầu, chỉ có 1 thí sinh trượt thẳng cẳng và 4 thí sinh phải thi lại (tức là điểm trung bình trên 8 nhưng dưới 10). Dựa trên điểm số hiện tại, tôi đoán là sẽ có 1 trong 4 thí sinh đó được đỗ vòng 2, còn 3 thí sinh còn lại nhiều khả năng là trượt BAC năm nay. Tôi không hề có cảm giác là có ai muốn gây sức ép cho hội đồng nâng tỷ lệ đỗ lên cao hơn, một phần có lẽ cũng do khu vực này có truyền thống học tốt và có tỷ lệ đỗ BAC thuộc loại cao của Pháp.

Về khoản ký giấy tờ thì đúng là ký sái cả tay. Chỉ riêng mỗi học sinh tôi đã phải ký 2 lần: một lần vào sổ học bạ, và một lần vào bảng điểm thi BAC của cá nhân, và ngoài ra còn phải ký một đống các biên bản của hội đông. Ở trung tâm thi có một bà là giám đốc trung tâm (theo tôi hiểu chính là hiệu trưởng của trường trung học), là người có quyền ký thay các chủ tịch hội đồng nếu được ủy thác. Trước khi tôi về, cũng đã ủy thác cho bà giám đốc này ký thay cho các biên bản sửa đổi điểm.

Đến khoảng 12h30 là tôi đã rời khỏi trường sau khi chào mọi người và hẹn gặp lại vào thứ hai tuần sau để xét duyệt vòng hai cho những thí sinh thi lại. Có ông dạy triết học đi nhờ xe tôi về Toulouse nên trên đường đi có người nói chuyện cũng vui. Ông này nhà ở một thành phố khác còn xa hơn nữa, mà lại không biết lái xe (ông ấy còn bảo tỷ lệ những người theo ngành triết mà không lái xe là rất lớn), nên phải lặn lội đi từ nhà bằng tàu hỏa mất mấy tiếng và chuyển 2 lần tàu, cộng thêm một tiếng đi bộ và vừa đi vừa lạc đường ở nơi đến, mới đến được hội đồng :)

Print Friendly

7 comments to GS đại học đi chấm thi phổ thông ở Pháp (phần 2)

  • […] GS đại học đi chấm thi phổ thông ở Pháp (phần 2) (Nguyễn Tiến […]

  • alain MonsterID Icon alain

    Thi Toán vớt lần 2 là thi vấn đáp (?), 20 phút chuẩn bị và 20 phút trả lời, GS có phải chấm vấn đáp cùng GV không ạ?

  • Câu chuyện rất thú vị!

  • admin MonsterID Icon admin

    Alain: tôi không chấm thi, mà chỉ làm hội đồng xét sau khi các giáo viên đã chấm thôi. Tức là tôi ngồi họp với các giáo viên, và với mỗi trường hợp cần xét thì xem các điểm thi, nếu đỗ thì thôi, nếu sát điểm đỗ thì xem học bạ và hỏi các giáo viên ngồi đó xem họ đánh giá học sinh này thế nào, có giáo viên nào thấy đáng nâng điểm (môn thi của họ) không. Nếu học bạ dở quá thì cũng khó nâng điểm,nhưng nếu có môn mà học bạ điểm tốt đi thi lại bi tụt thì giáo viên có thể mủi lòng nâng điểm. Chú ý là điểm từng môn một là do người chấm thi môn đó quyết định chứ ko phải tôi, tôi không tự ý nâng điểm được mà phải có sự đồng ý của giáo viên trực tiếp chấm thi. Sau khi họp hội đồng thì lại chỉ có mỗi 1 người ký vào các biên bản và các bảng điểm và sổ học bạ thôi, là chủ tịch hội đồng. Tất nhiên là nếu chủ tịch thậm thụt với thư ký để tự ý nâng điểm cho ai đó đỗ thì có trời biết. Chính vì thế mà cần có các chủ tịch không có liên quan quyền lợi để đảm bảo trung thực và khách quan.

  • “chủ tịch thậm thụt với thư ký”, câu này được là rất hình ảnh, kém là chưa rõ nội dung.

  • alain MonsterID Icon alain

    Kỳ thi Vấn Đáp vớt đã có kết quả chiều qua, hội đồng em có 1 em gái Bac ES thiếu 13/360 điểm, trượt; 1 em trai Bac ES thiếu 10/360, vừa đủ gỡ được 2/20 điểm Toán (hệ số 5). Đỗ khít. Toán học vạn tuế! :) :) :)

    GS đăng bài 2 kỳ có nhiều thông tin thực tiễn rất bổ ích, GS viết tiếp phần 3- phần cuối nhé, độc giả có cái nhìn toàn cuộc một kỳ “sát hạch” toát mồ hôi.

    Kính chúc GS sức khỏe.

  • alain MonsterID Icon alain

    Qua kỳ WC rồi, lại mong chờ đọc bài tiếp theo của GS – Hội đồng chấm đỗ vớt (phần này hồi hộp hơn cả chung kết WC đá hiệp phụ và đá luân lưu :)
    Kính chúc GS mùa hè vui-khỏe.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.