Bên lề hội nghị ở Lausanne

Mỗi lần đi dự hội nghị, việc nghe các báo cáo và thảo luận về đề tài khoa học chỉ là một phần thôi. Còn phần không kém quan trọng là tham quan và tán chuyện bên lề hội nghị, qua đó biết được nhiều điều thú vị.

Tuần này thì tôi đang ở EPFL (Lausanne) với một hội nghi về “integrable systems”, có khá nhiều tên tuổi quen thuộc đến dự. Trưa nay thì đi ăn cùng với hai bác đồng nghiệp (gọi là “bác” vì lớn tuổi hơn tôi, mà trông cũng “đạo mạo” hơn) là bác Goncharov (ở Yale) và bác Polterovich (trước ở Chicago, mới chuyển về Tel Aviv), nói chuyện rôm rả, về các chủ đề con cái, giáo dục, giáo sư, v.v. Cả hai bác này đều là người gốc Nga Do Thái, học ở Nga rồi mới di cư. Kể lại đây ít chuyện thú vị cho khỏi quên.

Bác Polterovich khoe là ở chỗ bác rất nhiều sinh viên giỏi. Có điều tụi nó học đại học một thời gian thì bị gọi đi lính. Không phải là lính thường, mà là “lính cao cấp” được làm trong những chỗ tiếp xúc với high tech. Sau thời gian ở trong quân đội, thì một phần lớn tụi đó bị “nghiện high tech”, và thế là chuồn không học tiếp ngành toán nữa!

Bác Polterovich (và có lẽ cả bác Goncharov) ngày trước học trường phổ thông đặc biệt ở Moskva (trường chuyên, có các giảng viên đại học đến dậy). Khi được hỏi là thế ở Israel có trường chuyên như vậy không, bác trả lời rằng rất tiếc là không. Tuy có nhiều người (trong đó có vợ bác) muốn lập nên các trường chuyên dành cho học sinh giỏi đặc biệt, nhưng câu chuyện trường chuyên là một câu chuyện “politically incorrect” ở Israel. Đặc biệt là bộ trưởng giáo dục của Israel hiện tại nói “học sinh nào cũng phải xuất sắc” (suy ra: không có học sinh được coi là xuất sắc đáng được ưu tiên hơn học sinh khác!) và vì vậy không có trường chuyên. Bác nói thêm là, từ khi nghe bà bộ trưởng phát biểu câu “trái tự nhiên” như vậy, thì bác thôi không bầu cho đảng của bà ta nữa (đảng Likud)

Bác Goncharov chen vào “mụ nào mà nói ngu xuẩn thế”. Bác Goncharov có một học trò người Iran rất giỏi. Khi được hỏi “ở nước mày làm sao kiếm ra những học sinh giỏi như mày” thì cậu học trò trả lời là ở Iran có các trường chuyên. Hệ thống trường chuyên ở Iran là copy từ Liên Xô cũ, rồi sau đó còn phát triển hơn ở Liên Xô: kể cả những “vùng xa”, học sinh phổ thông nào mà giỏi thì được ưu tiên về điều kiện, có giảng viên đại học đến dạy dỗ hướng dẫn. Bởi vậy Iran cũng có rất nhiều người giỏi.

Có một điều thú vị là, ở Israel chức “giáo sư đại học” vẫn được xã hội coi trọng, khi đi đâu mà nói “tôi là giáo sư đại học” thì người ta khá là kính nể, tiếp đãi tử tế. (So với Mỹ: giáo sư đại học thì “so what”, chẳng hơn gì ai về địa vị xã hội). Hệ thống đại học ở Israel cũng rất là “xã hội chủ nghĩa” (có lẽ tương tự như Pháp vậy), lương là cố định theo qui định của nhà nước chứ không tự do mặc cả như ở Mỹ. So với Mỹ thì lương kém nhiều (bác đi từ Chicago về Tel Aviv là thu nhập giảm rất mạnh) nhưng bù lại có rất nhiều khoản miễn phí, nên tính cộng lại thì mức sống vẫn thua so với ở Mỹ nhưng không chênh lậch quá nhiều. Các bác hỏi tôi “ở Pháp thì sao”, tôi nói ở Pháp thì mọi thứ đều hay, rượu ngon, đồ ăn ngon, khí hậu tốt, yên lành, v.v. chỉ có mỗi lương là còi. Bác Goncharov thì tỏ ra mê nước Pháp “không ở đâu sống sướng bằng Pháp”, và nói thêm là so sánh lương thực ra rất khó, vì có nhiều khoản không tính vào lương. Đúng là ở Mỹ, để có được sự sung sướng tương đương như ở Pháp, thì cần mức lương gấp đôi ở Pháp thật :D Ví dụ, con cái ở Pháp đi học phổ thông và đại học những trường rất tốt mà không mất tiền, còn ở Mỹ tha hồ mà đóng tiền.

Nói về chuyện con cái, bác Polterovich bảo may quá con lớn của bác không “chạy theo hightech” sau khi vào quân đội, mà tiếp tục học đại học trở thành người nghiên cứu về thần kinh học. Con nhỏ thì mới 15 thì bác ấy chẻ định lý  Lagrange (về nhóm con của nhóm hữu hạn) ra làm mấy bước bảo con chứng minh nó đã chứng minh được, chứng tỏ cũng có khiếu về toán, “nhưng chưa ăn thua gì so với tao ngày xưa” – bác ấy nói thêm. Bác Goncharov thì kêu là không muốn con cái học chạy theo tiền, như là máy tính, mà “phải làm cái gì có nhiều trí tuệ”. Con tôi thì học máy tính, sợ các bác ấy chê là ham tiền, tôi phải “gỡ gạc” là nó học nhiều lý thuyết, như là cryptography :D

Bác Goncharov còn kể chuyện có mời GS NB Châu đến Yale báo cáo, trong buổi báo cáo có 1 cô VN đẹp chưa từng thấy đến chào hỏi làm ai cũng phải ngưỡng mộ (!)

 

 

 

 

Print Friendly

5 comments to Bên lề hội nghị ở Lausanne

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.