Tính dân chủ của Hiến pháp Việt Nam

 

Chiểu theo hiến pháp (dự thảo 01/2013), cơ chế tổ chức quyền lực ở cấp
trung ương của Việt Nam gồm có:
- Đảng: lãnh đạo toàn bộ nhà nước (Điều 4). Ngoài ra, có điều khoản ghi
quân đội phải tuyệt đối trung thành với Đảng (Điều 70). Đảng không do dân
bầu ra.

- Nhà nước: Từ “nhà nước” hiểu theo hiến pháp gồm có Quốc hội (lập
pháp), Chính phủ (hành pháp), và Tòa án (tư pháp). Quốc hội là quyền lực
nhà nước cao nhất (Điều 74). Quốc hội do dân bầu ra, với nhiệm kỳ 5 năm
(Điều 76). Quốc hội bầu ra chủ tịch nước, thủ tướng chính phủ, và chánh án
tòa án nhân dân tối cao, với cùng nhiệm kỳ như là nhiệm kỳ của quốc hội.

Nếu tạm thời chưa tính đến vai trò của Đảng, thì chính quyền ở Việt Nam
cũng có phân làm 3: lập pháp (Quốc hội), Hành pháp (Chính phủ), và Tư
pháp (Tòa án). Tuy nhiên, độ độc lập của tòa án bị hạn chế, vì chánh án tòa
án tối cao do Quốc hội bầu ra và Quốc hội có thể bãi nhiệm, nhưng không
có cơ chế trong hiến pháp cho phép ông chánh án này khởi tố các nhân vật
cao cấp của chính quyền như là ở các nước khác. Hệ quá là, sự kiểm soát từ
phía tư pháp đối với chính phủ rất lỏng, không tuân theo nguyên lý “phân
quyền và kiểm soát lẫn nhau” của Montesquieu.

Vì nhân dân chỉ bầu quốc hội, rồi quốc hội chỉ định ra chủ tịch nước, thủ
tướng và chánh án tối cao, chứ nhân dân không được bầu chủ tịch nước (tức
là tổng thống), nên sự kiểm soát của nhân dân với nhà nước chỉ qua 1 kênh
quốc hội chứ không có được nhiều kênh. Tất nhiên, càng ít kênh kiểm soát,
thì sự kiểm soát càng lỏng lẻo, khả năng thực hiện quyền dân chủ càng ít.
Nhưng với sự lãnh đạo của Đảng đối với toàn bộ nhà nước (trong đó có
cả Quốc hội), tình hình trở nên khác hẳn. Trên thực tế, Quốc hội được bầu
ra là theo ý Đảng: những người không được Đảng lựa chọn thậm chí không
được ứng cửa vào Quốc hội, có tự ra ứng cử cũng bị gạt đi từ vòng loại bên
ngoài với các lý do dẫn đến “không đủ tư cách”. Với 90% đại biểu Quốc hội là
Đảng viên, Quốc hội thực chất nằm dưới sự điều hành của Đảng. Các chức
vụ như thủ tướng, chủ tịch nước, và chủ tịch Quốc hội, tuy trên danh nghĩa
là do Quốc hội bầu, nhưng thực tế là được xếp đặt trong Đại hội Đảng, Quốc
hội chỉ việc thông qua.

Như vậy, về mặt bản chất, hiến pháp Việt Nam là một hiến pháp Đảng
trị, chứ không phải là dân chủ hay luật trị: dân không được quyền bầu ra
lực lượng lãnh đạo cao nhất (Đảng), và Đảng không chịu sự kiểm soát thực
sự nào từ phía nhân dân.

Việt Nam hiện là nước có tỷ lệ tham nhũng thuộc loại cao nhất trên thế
giới. Theo Transparency International, Việt Nam chỉ được 3.1 điểm về độ
minh bạch, đứng thứ 123 trên thế giới, so với những nước minh bạch nhất như
Thụy Điển đạt 9 điểm. (Xem: http://cpi.transparency.org/cpi2012/results/)
Sự tham nhũng này ảnh hướng rất xấu đến kinh tế, xã hội, và phá hoại mộ
trường. (Nói một cách đơn giản, từng người dân hàng năm mất hơn 10% thu
nhập cho tham nhũng, và cách làm giàu dễ nhất là tham nhũng và rút ruột
nhà nước). Chính quyền của Việt Nam (hay có thể nói là ĐCS) có nhiều lần
tỏ ra muốn đấu tranh chống tham nhũng (gần đây nhất là chiến dịch “phê và
tự phê” cuối năm 2012) nhưng vô hiệu quả. Thất thoát chỉ riêng ở một tổng
công ty của nhà nước đã lên đến vài phần trăm GDP, mà rồi cuối cùng vẫn
hòa cả làng, hầu như không có ai chịu trách nhiệm? Nguyên nhân chính nằm
ở đâu? Nó không nằm ở con người, mà ở cơ chế: Việt Nam hiện không có
một cơ chế hiệu quả để kiểm soát quyền lực của chính quyền (ở trung ương,
cũng như ở địa phương, trong mợi cơ quan của nhà nước), và do đó không
thể kiểm soát được tham nhũng, dù có muốn chống tham nhũng đến mấy.

Sự thiếu cơ chế kiểm soát chính quyền nằm chính ở chỗ không có cơ chế
kiểm soát của nhân dân với chính quyền (hay nói cách khác, tức là thiếu dân
chủ ) và không có sự độc lập giữa các bộ phận của chính quyền (mọi thứ đều
túm vào một mối). Dù ĐCS Việt Nam đã từng có công thế nào trong lịch sử
đi nữa, thì cơ chế tổ chức chính quyền hiện tại vẫn là không hợp lý (không
thể chống tham nhũng, lạm quyền), và cần thay đổi một cách cơ bản, cần
các cơ chế tăng cường sự kiểm soát thực sự của dân với chính quyền, thì mới
có thể chống tham nhũng và đảm bảo sự phát triển lành mạnh của kinh tế
xã hội. Đây là một vấn đề khá bế tắc, nan giải. Có những hướng giải quyết
khác nhau, phụ thuộc vào chuyện ĐCS sẵn sàng nhượng bộ đến mức nào
khỏi vị trí “quyền lực tuyệt đối không ai kiểm soát” của mình.

Print Friendly
 

2 comments to Tính dân chủ của Hiến pháp Việt Nam

  • Thanh Trung NGUYEN MonsterID Icon Thanh Trung NGUYEN

    Bai phan tich cua bac Zung rat hat va thang than. Con mot dieu bac chua noi la “Lap phap” va Hanh phap” la mot khi ma tat ca cac Bo truong cua Chinh phu van dong thoi la Dai bieu quoc hoi, ta van thuong noi “vua thoi coi vua da bong”. Nhung em nghi dieu quan trong nhat thi Vn van la Cong san tri va co thay doi gi thi cung chi la gai ghe thoi, ngoai tru dieu 4 va dieu 70 duoc xoa di. Hy vong Dang CS som lam mot cuoc Cach mang thuc su!

  • NNQ MonsterID Icon NNQ

    Con người ta ai ai cũng mê quyền lực. Quyền lực đem đến cho con người ta đủ thứ sung sướng từ vật chất cho đến tinh thần. ĐCSVN đang nắm giữ quyền lực tuyệt đối.Việc mong muốn những người CSVN chia sẻ quyền lực, hoặc trao quyền dân chủ thực sự cho dân chỉ là ảo tưởng. Về mặt tâm lý mà nói nó chẳng khác nào bảo ĐCSVN tự cầm dao chặt tay chặt chân mình. Thực tế đã chứng minh rằng, ĐCSVN đã và đang ngày càng muốn triệt tiêu tất cả mọi lực lượng mọi khả năng làm suy yếu đến quyền lực của mình (băng việc thêm vào điều 4 trong hiến pháp, không chấp nhận đa đảng, buộc quân đội phải trung thành với mình, nắm giữ và nuông chiều lực lượng công an để đàn áp dân.v.v..) Đúng như tác giả nói, vấn đề là vô cùng nan giải. Người dân VN sẽ phải chịu trận cho đến khi nào, dưới áp lực của quốc tế, ĐCSVN tự thay đổi, hoặc tự sụp đổ. Một chính thể tham nhũng không chống đỡ nổi dù yếu ớt với tham nhũng thì sự TỰ SỤP ĐỔ sẽ chỉ còn là vấn đề thời gian. Đó là quy luât tât yếu

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Spam Protection by WP-SpamFree