Sơ đồ tổ chức quyền lực ở Pháp (5ème république)

 

(Updated: 16/02/2013)

Đây là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến vấn đề hiến pháp và cấu trúc chính trị của một nước. Sơ đồ sau đây mô tả nước Pháp (bấm vào tranh sẽ ra tranh khổ to hơn):

 

Ghi chú cho những ai không đọc được tiếng Pháp:

- Mầu tím là tòan thể nhân dân, nắm toàn bộ qyền hành. Nhân dân bầu trực tiếp tổng thổng, Hạ nghị viện (Assemblée Nationale), và các chính quyền địa phương (Collectivités Territoriales). Thượng nghị viện (Sénat) thì do các đại cử tri bầu ra, và các đại cử tri này là do các Collectivités Territoriales cử ra. Ngoài chuyện bầu cử, nhân dân có quyền thay đổi trực tiếp hiến pháp và các văn bản pháp luật khác (qua referendum), và “túm lấy” tòa bảo hiến (Conseil Constitutionel) và Tòa hành chính (Conseil d’Etat / juge administratif) để đòi hỏi các tòa đó giải quyết các vấn đề về luật pháp và chính quyền.

- Mầu đỏ là quốc hội (bộ phận lập pháp), theo cơ chế 2 viện: Assemblée Nationale (Hạ nghị viện, bầu cử trực tiếp) và Sénat (Thương nghị viện, đại diện của các vùng lãnh thổ, do các đại cử tri bầu ra). Quốc hội thông qua, sửa đổi hiến pháp (Constitution) và các điều luật (LOIS), và có quyền kiểm soát và lật chính phủ (gouvernement). Quốc hội còn bổ nhiệm 2/3 số người của tòa bảo hiến (Conseil Institutionel).

- Mầu xanh là bộ phận hành pháp, gồm tổng thống (bầu cử trực tiếp toàn dân), và chính phủ (thủ tướng và các bộ trưởng). Tổng thống chỉ định thủ tướng và thủ tướng đưa ra danh sách chính phủ. (Thủ tướng này phải được quốc hội chấp thuận, nên trong trường hợp mà phe của tổng thống không chiếm đa số trong quốc hội, thì tổng thống phải chấp nhận thủ tướng khác phe, gọi là giai đoạn “chung sống” giữa các phe trong chính phủ). Chính phủ điều hành bộ máy hành chính (Administration), và ban hành các nghi định (règlements). Tổng thống còn chỉ định những người đứng đầu các tòa án tối cao: tòa hành chính (Conseil d’Etat) và tòa dân sự (Autorités Judicières), và bổ nhiệm 1/3 số người của tòa bảo hiến (Conseil Institutionel). Trong trường hợp khủng hoảng chính trị, tổng thống có thể giải tán quốc hội, yêu cầu nhân dân bầu lại quốc hội khác.

- Mầu vàng là bộ phân tư pháp, có: tòa bảo hiến, tòa dân dư, và tòa hành chính. Toà bảo hiến kiểm soát việc bầu cử, kiểm soát sự hợp hiến của các đạo luật. Tòa hành chính kiểm soát sự hợp pháp của các nghị định và các hành động của  chính quyền.

- Các luật được đóng khung màu xám: Hiến pháp (Constitution) là luật trên hết. Rồi đến các bộ luật (Lois) áp dụng cho tất cả mọi người, rồi đến các nghị định (règlements) do chính quyền ban hành và các luật lệ địa phương — các nghị định, luật lệ này có thể thay đổi khá thường xuyên.

Một điều thú vị là Hạ nghị viện có nhiệm kỳ 5 năm, và cứ sau 5 năm thì bầu lại 100%. Trong khi đó Sénat có thời hạn 6 năm, và cứ 3 năm bầu lại 50%.

Thêm một sơ đồ khác, đơn giản hóa (không nhắc nhiều đến tư pháp, nhưng có thêm một vài chi tiết so với sơ đồ phía trên):

 

Print Friendly
 

5 comments to Sơ đồ tổ chức quyền lực ở Pháp (5ème république)

  • CTT MonsterID Icon CTT

    Từ sơ đồ thì thấy là : hệ thống này không hoàn toàn tam quyền phân lập. Bộ phận tư pháp không độc lập, nó phụ thuộc rất nhiều vào bộ phận hành pháp.

  • admin MonsterID Icon admin

    CTT:

    Tư Pháp của Pháp có độc lập đấy: đến thủ tướng hay cựu tổng thống cũng bị lôi ra tòa. Đến Chirac làm ăn lèm nhèm cũng bị đem ra kết án.

    Việc có những người có nhiệm vụ chỉ định ra thẩm phán tối cao, không có nghĩa là về sau quan tòa phải tuân theo lệnh của những người chỉ định đó, mà là luật pháp vẫn đảm bảo sự độc lập trong hoạt động của tư pháp.

    Không nói đến quan tòa, mà nói ngay các prof. ở Pháp thôi, ký lệnh phong prof. là tổng thống ký, nhưng không có nghĩa là ông ấy điều khiển các prof. Ông ấy không hề có quyền chỉ bảo các prof. phải làm gì.

  • Mèo MonsterID Icon Mèo

    “Khủng hoảng chính trị”, không phải “chính chị” ạ, hì hì :D.

  • CTT MonsterID Icon CTT

    admin:
    Đúng là từ quyền phong chức không dẫn ngay tới quyền điều khiển người giữ chức đó. Nhưng theo một lẽ tự nhiên, người ta chỉ phong chức cho những ai thân cận với mình. Và như thế dần dần theo thời gian các quan tòa sẽ có xu hướng thân chính phủ, ủng hộ và bao che cho chính phủ.
    Hơn nữa, từ sơ đồ thấy là : các nhánh quyền lực phụ thuộc chồng chéo vào nhau rất nhiều. Ví dụ chính phủ do tổng thống lập nhưng, quốc hội lại có quyền kiểm soát và lật chính phủ, và vì thế không phải tổng thống muốn lập ai thì lập, làm cái gì thì làm. Trong khi đó, nhóm Tư pháp thì gần như đứng một mình, chỉ chịu sự ảnh hưởng duy nhất của Hành pháp. Vì thế cũng nên đặt câu hỏi là Tư pháp có thực sự độc lập trước Hành pháp không?
    Đúng là có chuyện tổng thống hay thủ tướng Pháp cũng phải ra tòa, và do đó chứng tỏ sự độc lập của tòa án. Trong trường hợp này, có lẽ câu hỏi nên được đặt lại như sau : Tại sao Tư pháp về lý thuyết thì phụ thuộc vào Hành pháp, nhưng trên thực tế nó vẫn độc lập, và có thể xử lý Hành pháp khi cần?

  • admin MonsterID Icon admin

    CTT: Có một số điểm này, không thể hiện trên các đồ thị trên, nhưng làm tăng tính độc lập của tòa án, và tăng sự kiểm soát của dân với tòa án:

    1) Luật pháp đảm bảo sự độc lập của tòa.

    “Không phải anh sinh ra tôi, thì anh bảo gì tôi cũng phải nghe”. Ngay như bố mẹ sinh ra con cái, không phải có quyền muốn làm gì với con cái thì làm, luật pháp cũng bảo vệ trẻ em khỏi sự đối xử tồi của bố mẹ.

    2) Các thẩm phán đều phải qua tuyển chọn nghiệp vụ, và nền tảng văn hóa của họ khiến họ tuân thủ luật pháp, đặt pháp luật lên trên mọi đảng phái hay cá nhân

    3) Dân có quyền “saisir” (túm lấy) tòa, bắt tòa mở điều tra về các vụ

    4) Media tự do và mạnh: các vụ bê bối của quan chức bị media phanh phủi, khi đó bắt buộc tòa phải ra tay.

    5) Có các đảng phải đối lập, luôn theo dõi nhau, có gì xấu xa của đảng nào thì các đảng khác sẽ moi ra, và cũng sẽ không tha cho các tòa nếu các tòa xử bậy.

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Spam Protection by WP-SpamFree