Hiến Pháp nào cho Việt Nam? (1)

 

Dân tộc Việt Nam có được vẻ vang sánh vai với các cường quốc năm châu hay không …

Được nhìn thấy một nước Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu là niềm mơ ước của toàn bộ người Việt Nam dù ở bất cứ nơi đâu. Trong niềm mơ ước đó, có cả niềm mơ ước về một bản hiến pháp tiến bộ, có thể sánh vai với các bản hiến pháp của các nước tiến bộ khác trên thế giới.

Vậy bản hiến pháp của Việt Nam đang ở đâu, so với hiến pháp của các nước tiến bộ khác trên thế giới?

Để cho khách quan, tôi sẽ không so sánh Việt Nam với những nước như Mỹ, Pháp, hay Trung Quốc, là những nước từng có hiềm thù với Việt Nam trong lịch sử. Tôi sẽ so sánh Việt Nam với Phần Lan, là một nước mà không ai ở Việt Nam có thể phủ nhận về sự tiến bộ của họ.

Phần Lan là một đất nước hòa bình. Họ bị bất đắc dĩ lôi vào cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II, để bảo vệ chủ quyền đất nước của họ chứ không hề đi xâm lược nước khác. Từ đó đến nay họ cũng không hề có xung đột vũ trang với ai, và họ cũng từng phản đối chiến tranh của Mỹ  tại Việt Nam. Nền kinh tế của Phần Lan là một nền kinh tế thị trường tương tự như Việt Nam, nhưng khác ở chỗ họ có thu nhập cao, rất minh bạch và ít tham nhũng. (Theo đánh giá của Transparency International, Phần Lan cùng với Dan Mạch và New Zealand là ba nước minh bạch nhất thế giới với 9.0 điểm, còn Việt Nam đứng thứ 123 thế giới về độ minh bạch với 3.1 điểm, xem: http://cpi.transparency.org/cpi2012/results/). Họ rất quan tâm đến các vấn đề xã hội như là giáo dục, y tế, môi trường, và có một chế độ phúc lợi xã hội có thể coi là lý tưởng. Ví dụ, nền giáo dục của Phần Lan được đánh giá là có chất lượng tốt nhất thế giới, hơn nữa  nó hoàn toàn miễn phí cho học sinh, thậm chí ăn ở trường cũng miễn phí. (Xem: http://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_Finland). Người Phần Lan cũng giàu lòng hảo tâm: mỗi năm Chính phủ Phần Lan dành hơn 1 tỷ USD để giúp đỡ các nước khác, trong đó có Việt Nam. Và còn rất nhiều điểm tiến bộ khác nữa không thể kể hết ở đây. Nói tóm lại, Phần Lan có thể lấy làm một tấm gương, một ước mơ lớn cho Việt Nam.

Hiến pháp của Phần Lan

Một đất nước tiến bộ như Phần Lan ắt hẳn cũng phải có một bản hiến pháp tiến bộ làm nền tảng. Bởi vậy mà tôi có tham khảo hiến pháp của nhiều nước, nhưng đặc biệt muốn tìm hiểu kỹ hiến pháp của Phần Lan. Cũng may, bản hiến Pháp của Phần Lan tương đối dễ đọc và không quá dài: nó gồm 131 điều, chia làm 13 chương, dài khoảng 25 trang. (Xem: http://www.finlex.fi/en/laki/kaannokset/1999/en19990731.pdf). Các chương và các điều được xếp thứ tự như sau:

Chương 1. Những điều khoản cơ bản đầu tiên (1. Hiến pháp; 2. Dân chủ và pháp trị; 3. Chế độ nghị viện và tam quyền phân lập;  4. Lãnh thổ; 5. Quốc tịch)

1 … Phần Lan là nước cộng hòa có chủ quyền … Hiến pháp đảm bảo tính bất khả xâm phạm của phẩm giá con người, sự tự do, các quyền cá nhân,  và khuyến khich công lý trong xã hội. Người Phần Lan tham gia bảo vệ hòa bình và quyền con người trên thế giới, vì sự phát triển của xã hội …

2 … Chính quyền là do nhân dân lập nên … Quốc hội đại diện cho nhân dân … Mọi cá nhân đều có quyền tham dự vào và ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội và điều kiện sống của bản thân … Mọi hoạt động của chính quyền đều phải tuân thủ pháp luật

3 … Quốc hội nắm quyền lập pháp và quyền quyết định về tài chính của quốc gia … Tổng thống và chính phủ nắm quyền hành pháp, và các thành viên chính phủ phải được Quốc hội tín nhiệm … Quyền tư pháp nằm trong các tòa độc lập, cao nhất là Tòa Án Tối Cao (Supreme Court) và Tòa Án Hành Chính Tối Cao (Supreme Administrative Court).

Chương 2. Các quyền và các tự do cơ bản (6. Bình đẳng; 7. Quyền sống, tự do cá nhân và làm chủ bản thân; 8. Nguyên tắc hợp pháp trong các vụ tòa án xét xử (bảo vệ người bị tình nghi); 9. Tự do đi lại; 10. Quyền riêng tư (bí mật đời riêng …); 11. Tự do tín ngưỡng; 12. Tự do ngôn luận và tự do tìm hiểu thông tin; 13. Tự do hội họp; 14. Quyền bầu cử và tham dự; 15. Bảo vệ tài sản cá nhân; 16. Quyền giáo dục; 17. Quyền về ngôn ngữ và văn hóa; 18. Quyền làm việc và tự do thương mại; 19. Quyền được hưởng bảo hiểm xã hội; 20. Trách nhiệm đối với môi trường; 21. Bảo vệ con người bằng pháp luật; 22. Bảo vệ các quyền cơ bản và các tự do; 23. Các quyền cơ bản và các tự do trong những tìnhhuống cấp bách (ví dụ như Phần Lan bị ngoại xâm))

6. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, bất kể giới tính, tuổi, nguồn gốc, ngôn ngữ, tôn giáo, chính kiến, sức khỏe, v.v.

7. Ai cũng có quyền sống, quyền tự do các nhân, quyền được an toàn và toàn vẹn … không ai bị bắt phải chết (-> không có tử hình), hay bị tra tấn, hay bị đối xử dưới bất kỳ hình thức nào vi phạm vào phẩm giá con người … không ai bị tước quyền tự do một cách tùy tiện … những người bị tước quyền tự do thì vẫn có các quyền khác được đảm bảo bởi các bộ luật …

8. (bảo vệ bị can chống lại sự tùy tiện của tòa án)

9. … mọi công dân Phần Lan và mọi người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Phần Lan đều có quyền tự do đi lại trong nước và chọn lựa chỗ ở … ai cũng có quyền rời khỏi nước, trừ trường hợp liên quan đến tòa án hay nghĩa vụ quốc phòng …

10 … quyền bí mật đời tư (điện thoại, thư từ, …)  là bất khả xâm phạm … các bộ luật có qui định cụ thể về việc cho phép theo dõi các liên lạc trong trường hợp điều tra tội phạm …

11 … tự do tôn giáo, và cũng được từ chối tham gia tổ chức tôn giáo … không ai bị bắt ép tham gia bất kỳ hoạt động tôn giáo nào mà người đó không muốn

12 .. Ai cũng có quyền tự do ngôn luận. Quyền này bao gồm cả quyền được bày tỏ, lan truyền và nhận  thông tin, các quan điểm, và các trao đổi tin tức khác, mà không ai được can thiệp. … Bộ luật về vấn đề này có ghi cụ thể hơn … trong trường hợp mà người nhận thông tin là trẻ em thì có hạn chế theo bộ luật (phim ảnh có hạn chế độ tuổi) … mọi tài liệu và hồ sơ lưu trữ ở các cấp chính quyền  đều là công cộng, trừ trường hợp hạn chế công bố do các lý do chính đáng ghi trong điều luật … mọi người có quyền được xem các tài liệu hồ sơ công cộng.

13 … ai cũng có quyền tổ chức tụ họp mà không phải xin phép trước, và quyền được tham gia các cuộc tụ họp đó … ai cũng có quyền tự do hội đoàn. Quyền này bao gồm cả quyền lập hội mà không phải xin phép, quyền tham gia hay không tham gia làm thành viên của các hội, và quyền tham dự các hoạt động của các hội. Quyền lập các công đoàn hay tạo thành tổ chức để bảo vệ các quyền lợi của mình cũng được đảm bảo …

14 … quyền bầu cử cho công dân từ 18 tuổi … người nước ngoài sống hợp pháp được bầu cử ở mức chính quyền địa phương … bộ luật về quyền ứng cử …

15 … bảo vệ tài sản tư hữu của bất kỳ ai … Có Bộ Luật cho phép chính quyền trưng dụng tài sản tư trong một số trường hợp vì lợi ích công, với điều kiện đền bù toàn bộ thỏa đáng …

16 … Ai cũng có quyền được học phổ thông miễn phí … có Bộ Luật cụ thể về việc này … các cấp chính quyền phải đảm bảo cho bất kỳ ai cũng có được cơ hội học hành và phát triển, không bị khó khăn kinh tế làm cản trở chuyện học … sự tự do của khoa học, nghệ thuật và của bậc đại học được đảm bảo

17 … có hai thứ tiếng quốc gia là tiếng Phần Lan và tiếng Đan Mạch, có quyền dùng bất cứ tiếng nào trong hai thứ tiếng đó trước pháp luật và mọi cấp chính quyền … các dân tộc thiểu số có quyền bảo vệ và phát triển ngôn ngữ và văn hóa của các dân tộc đó … người Sami (một dân tộc thiểu số) có quyền dùng tiếng Sami đối với chính quyền …

18 … quyền kiếm sống bằng làm việc, hoạt động, thương mại theo sự chọn lựa của mình … chính quyền có nhiệm vụ bảo vệ lực lượng lao động … không ai bị đuổi việc trừ khi có lý do hợp pháp.

19 … những ai không có đủ điều kiện kinh tế thì có quyền được hưởng trợ cấp xã hội cần thiết để có được một cuộc sống có phẩm giá (life of dignity) … Bộ Luật đảm bảo bất kỳ ai cũng có quyền hưởng trợ cấp đủ sống tối thiểu (right to basic subsistence) trong trường hợp bị thất nghiệp, ốm đau,  tàn tật,  trong giai đoạn tuổi già, lúc sinh con, hay khi bị mất nơi nương tựa …  Chính quyền phải bảo đảm dịch vụ y tế, chăm lo sức khỏe cho dân, đảo bảo chăm lo cho trẻ em … chính quyền thúc đẩy quyền và cơ hội kiếm tạo chỗ ở của mỗi người

20. … ai cũng có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên và sự phong phú sinh vật (biodiversity) của nó, môi trường và các di sản của đất nước …  các cấp chính quyền phải thực hiện các biện pháp nhằm đảm bảo ai cũng có được một môi trường lành mạnh và ai cũng có cơ hội ảnh hưởng đến các quyết định mà có liên quan đến môi trường sống của họ

21 … quyền được xử đàng hoàng ở tòa án theo luật pháp …

22 … các cấp chính quyền  đảm bảo cho mọi người các quyền cơ bản và các tự do và các quyền con người

23 … có bộ luật về một số ngoại lệ liên quan đến các trường hợp khẩn cấp,như là bị nước khác tấn công … Các luật do chính phủ ban ra trong những trường hợp đó mà hạn chế những quyền nào đó của công dân đều phải do quốc hội thôn qua, quốc hội có quyền phủ quyết …

Chương 3. Quốc hội và các đại biểu quốc hội (gồm có 9 điều, từ điều 24 đến điều 32)

Chương 4. Hoạt động của Quốc hội (gồm 21 điều, từ điều 33 đến điều 53)

Chương 3 và chương 4 là về quốc hội, gồm tổng cộng 30 điều trong số 131 điều của hiến pháp. Quốc hội Phần Lan theo hình thức 1 nghị viện, gồm 200 đại biểu, bầu cử trực tiếp …

Chương 5. Tổng thống và Chính phủ (gồm 16 điều, từ điều 54 đến điều 69: 54-59. về tổng thống: bầu cử tổng thống, nhiệm kỳ, tuyên thệ, trách nhiệm, quyểt định của tổng thống, người thay thế tổng thống; 60-68: về chính phủ, thủ tướng, các bộ, các bộ trưởng; 69. về Chancellor of Justice do tổng thống chỉ định)

Tổng thống được bầu trực tiếp qua bỏ phiếu toàn dân

Thủ tướng được Quốc hội bầu ra, và được tổng thống thông qua.

Các bộ trưởng được thủ tưởng chọn lựa và tổng thống thông qua.

Chancellor of Justice (thẩm phán tối cao) là do tổng thống chỉ định.

Chương 6. Ban hành luật (Legislation)  (gồm 11 điều, từ điều 70 đến điều 80)

Từ việc soạn dự luật đến việc thông qua và có hiệu lực …

Chương 7. Tài chính của Chính phủ (gồm 12 điều, từ điều 81 đến điều 92)

Chương 8. Quan hệ quốc tế (gồm 5 điều, từ điều 93 đến điều 97)

Chương 9. Hệ thống tư pháp (Administration of Justice) (98. Các tòa án pháp trị;  99 & 100. Về các tòa án tối cao; 101. Tòa án xét xử các quan chức cao cấp; 102 & 103. Về thẩm phán ; 104. Các công tố viên; 105. Ân xá của tổng thống)

Chương 10. Kiểm soát tính hợp pháp (Supervision of legality) (gồm 13 điều, từ điều 106 đến điều 118)

106 … hiến pháp là trên hết

107-112 … trách nhiệm và quyền của Chancellor of Justice (như là quan tòa tối cao, có trách nhiệm kiểm soát sự hợp pháp của mọi hoạt động của chính phủ), và của Ombudsman (như là trưởng ban kiểm soát chính phủ của quốc hội), kiểm soát sự hợp pháp của mọi hoạt động của chính phủ và mọi thành viên của chính phủ

113 … xử tội tổng thống trong trường hợp tội phản quốc, phản nhân loại …

114-117 … xử tội các bộ trưởng, và cả Chancellor of Justice và Ombudsman trong trường hợp phạm tội
118. … trách nhiệm giải trình của mọi quan chức

Chương 11. Chính quyền và chế độ tư quản (Administration and self-government) (gồm 8 điều, từ điều 119 đến điều 126)

119. … Chính quyền trung ương ngoài các Bộ ra còn có các cơ quan trực thuộc chính phủ, và có đại diện ở các địa phương …

121 … Các chính quyền địa phương là tự quản và do dân chúng các địa phương lập ra …

122 … Ở những vùng có nhiều người nói tiếng Đan Mạch sinh sống, họ có quyển hưởng các dịch vụ công cộng bằng tiếng Đan Mạch bình đẳng với tiếng Phần Lan.

123 … Các đại học đều tự quản …

Chương 12. Quốc phòng (127. Nghĩa vụ quốc phòng; 128. Tổng chỉ huy quân đội; 129. Tổng động viên)

Chương 13. Những điều khoản cuối cùng (130. Ngày có hiệu lực; 131. Hủy một số luật cũ)

Dễ thấy hiến pháp của Phần Lan khác với hiến pháp của Việt Nam (và sự thảo sửa đổi) trong rất nhiều điểm cơ bản.

(Mệt rồi, so sánh sau)

Print Friendly
 

2 comments to Hiến Pháp nào cho Việt Nam? (1)

  • Để cho cái lý thuyết của mấy ông Mark, Engels, Lenin… và các biến thể của nó trở thành hiện thực có phần lỗi rất lớn của giới trí thức mấy nước nạn nhân. Kể ra cũng hài, mấy ông nghiên cứu KHTN cặm cụi cả đời có khi chỉ giúp xã hội biến chuyển được một chút, nếu sai thì cũng không gây ra quá nhiều ảnh hưởng, trong khi cái sai của mấy ông nghiên cứu KHXH kiểu này rất dễ bị bọn cơ hội nó lợi dụng, kéo xã hội thụt lùi cả thế kỉ, gây ra bao nhiêu chết chóc đau thương, gây ra bi kịch cho bao thế hệ, mà chính bản thân giới trí thức lại bị “đì” đầu tiên. Giờ giới trí thức mới quay ra phản đối và kêu gọi thay đổi thì quá muộn, lẽ ra phải nhảy vào mà nghiên cứu nó sớm, hãm nó lại ngay khi thấy nó có vấn đề, đằng này lại để cho mớ lý thuyết này và các biến thể của nó tác oai tác quái, để bọn cơ hội nó lợi dụng để ngu dân. Những bộ óc sáng láng nhất, có đạo đức nhất cần phải nhảy vào nghiên cứu KHXH nhiều hơn, cần phải nhảy vào vũ đài chính trị nhiều hơn. Để cho bọn dở hơi nó chiếm lĩnh vũ đài, gây ra đủ thứ tai họa, còn kêu cái nỗi gì? :)

  • P/S: comment trên của em là cảm hứng nói chung nhân đọc bài so sánh hiến pháp này của chủ blog thôi, chứ không có ý bảo chủ blog cũng có lỗi lớn trong việc để cho đất nước ra thế này. :D

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Spam Protection by WP-SpamFree