Phản biện GS Hồ Ngọc Đại về giáo dục

 

25/07/2012: Bài viết này gồm 6 phần (6 posts trên blog). Có thể xem bản pdf của toàn bộ bài viết 6 phần ở đây:

Phanbien_HoNgocDai_2012

———-

Phần 1:

GS Hồ Ngọc Đại (viết tắt là HNĐ) là một người cả đời nghiên cứu về giáo dục, nên ắt hẳn phải thâm hiểu hơn tôi nhiều về  triết lý giáo dục. Tuy nhiên, có một số tư tưởng của ông liên quan đến những vấn đề cơ bản của giáo dục làm tôi rất băn khoăn, nên muốn đem ra đây bàn cãi.

Từ trừu tượng đến cụ thể hay là từ cụ thể đến trừu tượng ?

Một trong các phương châm của GS HNĐ  là “từ trừu tượng đến cụ thể”.  (Phương châm này thể hiện khá rõ trong chương trình lớp 1 “công nghệ giáo dục” về toán và tiếng Việt của HNĐ, mà tôi sẽ bàn phía dưới). Ví dụ, trong bài “Giải pháp phát triển giáo dục: từ góc nhìn nghiệp vụ sư phạm” (16/07/2012) có đoạn:

Một. Nguyên tắc phát triển. Môn học thiết kế theo lôgích nội tại của Hệ thống khái niệm khoa học, tôn trọng sự phát triển tự nhiên của Đối tượng, không có sự cưỡng bức từ ngoài. Sự phát triển này sẽ là tối ưu, nếu quá trình đi từ trừu tượng đến cụ thể, từ chung đến riêng, từ đơn giản đến phức tạp…

“Từ đơn giản đến phức tạp” thì đúng quá rồi, vì phải có các yếu tố đơn giản mới hợp lại thành phức tạp được. Nhưng tại sao lại “từ trừu tượng đến cụ thể, từ chung đến riêng” ?! Theo tôi thì  ngược lại mới đúng, tức là phải đi từ riêng đến chung, đi từ cụ thể đến trừu tượng, mới là quá trình học tự nhiên. Nhiều khi “khái niệm trừu tượng” chỉ là cái vỏ, có hay không không quan trọng bằng cái ruột bên trong ra sao. Khi có “ruột” rồi mới cần “vỏ” để “đóng gói” lại cho “ngăn nắp” chứ toàn vỏ không mà rỗng ruột thì chẳng để làm gì. Khi tôi nói chuyện với các SV ngành toán, có nhận thấy rằng nhiều bạn thông minh nhưng hổng kiến thức cơ bản, chính vì học một cách quá trừu tượng mà thiếu ví dụ cụ thể. Ví dụ như học giải tích hàm với các không gian rất trừu tượng, nhưng không viết được công thức Parceval cho chuỗi Fourier. Không phải vô cớ mà Albert Einstein từng nói: Dạy học bằng ví dụ không phải là “một cách dạy học” mà là “cách duy nhất để dạy học”.

Chắc GS HNĐ sẽ đồng ý rằng các kiến thức về thần kinh học (neuroscience) giúp ích rất lớn cho các ngành khác như tâm lý học và giáo dục học. Theo hiểu biết hạn chế của tôi, thì hệ thần kinh gồm có các tế bào thần kinh được nối với nhau bởi các “dây nối” chằng chịt thành một mạng (hình dung tương tự như mạng internet), và thông tin chứa đựng trong một cụm tế bào thần kinh càng dễ được kích hoạt nếu cụm tế bào đó càng có nhiều dây nối đến các tế bào khác. Khi con người học một khá niệm hay bất cứ một cái gì đó mới, thì hệ thần kinh ghi nhớ lại khái niệm đó vào trong một cụm tế bào thần kinh, và tạo cầu nối từ cụm tế bào đó đến các tế bào khác. Để tạo được các cầu nối tức là phải nhận ra được các sự liên quan. Một  khái niệm trừu tượng khi vào não phải có được những cái gì đó đã có trong não để “bám víu” vào qua các cầu nối thì mới giữ lại được và dùng được chứ không thì dễ bị quên đi hoặc tốn chỗ vô ích. Những ví dụ cụ thể dễ hiểu và những khái niệm đã quen thuộc chính là những thứ để khái niệm trừu tượng mới bám vào.

Có cần dạy “toán cao cấp” cho học sinh cấp 1 ?

GS HNĐ tự hào về việc dạy “toán hiện đại, cao cấp” cho học sinh cấp 1 ở trường thực nghiệm. Ví dụ, bài báo “Nhiều phụ huynh chẳng hiểu gì về trường thực nghiệm” (15/05/2012) có đoạn:

Trẻ con lớp 1 ở trường Thực nghiệm được học tiếng Việt, toán hiện đại, cao cấp. Hiện đại không có nghĩa là nửa vời mà là tư duy hiện đại, tư duy theo cách làm việc và cũng cần xác định tư duy cái gì, làm việc cái gì là tốt và xứng đáng nhất với trẻ con.

Các từ “hiện đại, cao cấp” ở đây có thể gây cho một số người hiểu nhầm là trẻ em cấp 1 có thể học được toán cao cấp thật. (Có là thần đồng toán học thời nay như Terrence Tao cũng không giỏi đến mức vậy). Nói một cách chính xác hơn, thì “toán hiện đại, cao cấp” của GS HNĐ chủ yếu là đưa một  ngôn ngữ toán học trừu tượng vào cho học sinh cấp 1 học, chứ thực ra không có kiến thức “cao cấp” ở đó. Nếu chúng ta bỏ một cái xe đạp 3 bánh cho trẻ con vào 1 cái vỏ thùng xe máy, thì không vì thế mà xe đạp 3 bánh biến thành xe máy. Một “kiện hàng” mà “vỏ” quá nặng thì “ruột” bị nhẹ đi. Tôi e là khi học sinh lớp 1 mất quá nhiều thời gian vào việc “tiêu hóa” ngôn ngữ toán học hình thức, thì thời gian dành cho việc học những khái niệm cơ bản nhất của toán học lại bị giảm đi, dẫn đến hổng kiến thức cơ bản. Và kết quả môn toán của các học sinh học chương trình thực nghiệm của GS HNĐ cũng không lấy gì làm khả quan lắm, như bài báo “Trường thực nghiệm: hóa ra là …” phản ảnh.  GS Ngô Bảo Châu hay được lấy làm ví dụ về sự thành công của trường thực nghiệm, nhưng có một chi tiết mà báo chí bỏ qua: đó là GS Châu được gia đình cho ra học trường khác sau một thời gian thấy học ở trường thực nghiệm không đạt kết quả tốt về môn toán.

Trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, luôn cần làm 4 phép tính cộng trừ nhân chia, chứ mấy khi sử dụng các thuật ngữ trừu tượng như “phần bù của tập hợp A trong tập hợp B”.Trẻ em không dùng ngôn ngữ trừu tượng như là “phần bù của tập hợp A trong tập hợp B” thì không có nghĩa là không biết làm phép toán đó, mà chỉ có nghĩa là nó suy luận một cách cụ thể hơn, trực tiếp hơn, không cần phải qua cái “vỏ” trừu tượng hình thức hóa đó. Ngôn ngữ trừu tượng hình thức trong toán học là cần thiết ở những mức độ nào đó, nhưng lạm dụng nó thì chỉ làm cho mọi thức trở nên rối rắm phức tạp mà không đi vào bản chất vấn đề.  Ông V.I. Arnold có viết mô tả những người bị “mắc bệnh hình thức” trong toán học đại loại như sau: thay vì nói “Vova rửa tay” thì người ta nói “có một tập hợp các trạng thái tay của Vova gồm có các phần tử là …, có một thời điểm T mà trước thời điểm đó tay Vova ở trạng thái bẩn, sau thời điểm đó trở thành trạng thái sạch, v.v.”  (Nghe nói  ông Kolmogorov thời thế kỷ 20 cũng mắc sai lầm đưa lý thuyết hình thức về tập hợp vào dạy đại trà cho trẻ nhỏ ở Nga nhưng rồi phải bỏ sau khi bị la ó phản đối ?)

Tất nhiên, khi xã hội thay đổi, hiện đại lên, thì việc dạy các môn học cũng cần hiện đại lên theo. Nhưng “hiện đại” và “hình thức” là hai thứ hoàn toàn khác biệt. Trong thế giới hiện đại, học sinh có thể được trang bị một cái “cặp điện tử” chỉ nặng có 1kg mà vừa viết, vừa vẽ, vừa đọc, v.v. được trên đó thay vì một cái cặp với đống sách vở giấy bút nặng chình chịch, nhưng khi học vẫn cần phải đi lên từ những cái cụ thể, quen thuộc rồi mới hiểu được các thứ hình thức trừu tượng.

(còn tiếp)

Print Friendly
 

109 comments to Phản biện GS Hồ Ngọc Đại về giáo dục

  • admin MonsterID Icon admin

    Về tư tưởng giáo dục “không khen, không chê, không chấm điểm, không thi cử, v.v.” của đồng chí Alfie Kohn:
    Quá chú trọng khen/chê mà quên mất các yếu tố khác thì tất nhiên không tốt, nhưng bỏ toàn bộ chuyện khen/chê, thi cử thì cũng là một thứ cực đoan.

    Nói theo lý thuyết tín hiệu: Dù muốn hay không, trẻ con (và cả người lớn) định hướng cho mình bằng cách thu nhận các tín hiệu từ bên ngoài và phân tích tín hiệu đó. Nếu tín hiệu rõ ràng, thì định hướng dễ, nếu mất tín hiệu, hay tệ hơn là tín hiệu sai, thì định hướng khó. Khen/chê là một dạng tín hiệu giúp người ta định hướng. Nếu mất đi tín hiệu đó, thì trẻ con (và có khi cả người lớn) không còn biết thế nào là tốt, thế nào là xấu nữa. Người ta dễ mất đi sự cố gắng để làm tốt hơn khi nhận phải tín hiệu “làm tốt hay làm tồi thì kết quả cũng như nhau”.

  • bích phượng MonsterID Icon bích phượng

    “Bà Bình mà khen ông Toàn và ông Đại thì là đúng rồi, vì suy nghĩ giống nhau, thích “đại nhảy vọt”, “vượt thế giới”” (Admin)

    Admin có lý. Nhưng tôi thì nghĩ là có lẽ, các cụ cách mạng lão thành còn một chút lương tâm như Nguyễn Thị Bình, đối diện với sự thối nát của xã hội VN ngày nay, không dám chấp nhận rằng nguyên nhân của sự thối nát đó một phần (thậm chí là phần rất quan trọng) chính là do … các cụ với cái Chủ nghĩa Xã hội ngu xuẩn! Để lương tâm không cắn rứt, các cụ cứ tìm cách đổ quấy đổ quá cho ai đó. Ngày trước thì lỗi tại chiến tranh. Nhưng gần 40 rồi mà vẫn tại chiến tranh thì nghe không ổn. Bây giờ được CNGD tìm hộ nguyên nhân “lối sống nông nghiệp tùy tiện” của dân ta, thế là các cụ bù lu bù loa: ôi nó đây rồi! :-)

    Đọc ví dụ mà Bimba kể: học sinh chỉ vào hòn đá, rồi hô to “hòn đá là vật vô tri!”, tôi nghĩ giá như CNGD tiến thêm 1 bước là đặt câu hỏi cho học sinh: “có phải chỉ đồ vật mới là loài vô tri?”. Để các em suy nghĩ, liên hệ với đời sống hàng ngày, rồi thế nào cũng có đứa trả lời: “con người mà vô cảm với đồng loại, lãnh đạo mà thờ ơ trước đau khổ của dân, thì cũng vô tri như đồ vật…”.

    Dạy được cái vế sau mới khó.

    Tương tự, khi đọc ông Hồ Ngọc Đại nói ở trường viết văn Nguyễn Du là Liên Xô nó phục tôi thế này thế kia, lịch sử là “hiện thực khách quan”, tôi nghĩ bốc phét tí cũng không chết ai, nhưng giá như ông Đại dám nói câu này: CNGD sẽ dạy lịch sử VN vốn như nó là, chứ không phải thứ lịch sử bị bóp méo để “phù hợp” với lợi ích của một nhóm người…

    Tôi đã nói rồi, tầm của ông Đại ông Toàn chỉ thế thôi, CNGD của được lãnh đạo đồng ý cả 2 tay. Sau này, trí thức mà toàn dạng hâm hâm, khoác lác, đầu óc trên mây như các ông thì lãnh đạo càng đỡ bị làm phiền :-)

  • HA MonsterID Icon HA

    @ admin, August 6, 2012 at 7:47 pm

    Cảm ơn admin đã bỏ công dõi theo và đánh giá mạch lý luận trong các phát biểu của tôi.

    Thêm về vấn đề “phổ thông” (theo nghĩa chung cho số đông): Tôi (chủ quan) thấy đây là thực tế thời đại. Tuổi 18 trước kia được coi là bước chuyển quan trọng về mọi mặt (trưởng thành) thì giờ đây khía cạnh thể chất gần như không còn bao gồm trong đó nữa. Tâm sinh lý lứa tuổi đã có sự thay đổi, trẻ dậy thì sớm hơn, có nhu cầu vươn mình vào xã hội (một cách chính danh) sớm hơn. Ít nhiều có sự lệch pha (so với quan niệm truyền thống) giữa phát triển thể chất và phát triển tư duy, hoàn thiện nhân cách. Quan điểm xã hội về lứa tuổi này cũng phải vận động phù hợp. Ví dụ, trong chương trình học nghề kép mà tôi có đề cập, một thực tập sinh phải được các nhân viên chính quy khác “thừa nhận” trong một chừng mực nào đó, dù chưa phải “người lớn” nhưng cũng không còn là “trẻ con”. Nhìn riêng trong phạm vi giáo dục – đào tạo, thì có sự khác biệt giữa Trung học 1 và Trung học 2, như tôi đã trình bày trong comment.

    Những phát biểu của tôi hình thành từ cách nhìn thực tế xã hội trên, có sự tham chiếu thực tế mô hình giáo dục Đức. Nếu ai đó có luận cứ thiết lập ranh giới “phổ thông” ở mức 5-7 năm hoặc bảo lưu quan điểm 12 năm thì tôi xin lắng nghe (trong comment tôi đã thận trọng sử dụng cụm từ “lựa chọn khả dĩ”).

    Đúng là “phổ thông đã hết nhưng chưa đến đại học”, vì “phổ thông” trong mạch logic bài comment không chỉ dành riêng cho các học sinh muốn vào đại học (một bộ phận trong tổng số toàn trẻ em cùng độ tuổi), hoặc nói cách khác đại học chỉ là một trong rất nhiều con đường vào đời mà một học sinh sau “phổ thông” có thể lựa chọn.

    Tôi không chủ ý “khen HNĐ là hay” mà chỉ cố gắng, trong điều kiện chưa đủ luận cứ để đánh giá chính xác phát biểu của HNĐ về vấn đề này, gợi mở một góc nhìn khác (khác trong tương quan góc nhìn phản biện của admin).

  • admin MonsterID Icon admin

    Không hiểu HA tìm hiểu mô hình Đức như thế nào, nhưng mà tôi có đứa cháu người Đức (bố Đức mẹ Việt), cũng học phổ thông đến năm 18 tuổi y hệt con tôi.

    Dậy thì sớm hơn không có nghĩa là trưởng thành sớm về tâm lý và kiến thức đủ chín muồi để trở thành công dân sớm hơn.

    Thực ra thì trong lịch sử loài người, trước kia người ta có thể dậy thì sớm hơn bây giờ, trừ những giai đoạn đói ăn. Trẻ con ở Tây ngày xưa cũng mười mấy tuổi đã đi lấy chồng. Con người sống lâu hơn trước, thì sẽ kéo theo quá trình phát triển (về nhịp sinh học) chậm hơn trước và do đó xu hướng sẽ là dậy thì muộn đi chứ không sớm lên thì có lẽ mới là hợp lý. Ở VN có sớm lên là do ăn toàn hormone thôi, chứ ở Pháp tuổi dậy thì hầu như không thay đổi mấy chục năm nay. Hiện tượng dậy thì sớm ở một số nơi có lẽ là đáng ngại (do thức ăn bây giờ lắm chất hóa học quá) chứ không phải là “quá trình tiến hóa tự nhiên đáng mừng”.

    Tôi vừa kiểm tra lại thông tin về dậy thì. Theo đó thì ngày xưa (từ cách đây gần 1000 năm) ở châu Âu tuổi dậy thì của con gái cũng khoảng 12 tuổi, và nhà thờ có “luật” là không được cưới trước tuổi 12, ai “bị” cưới trước tuổi đó thì khi đến tuổi có thể hủy cuộc hôn nhân. Có nhiều phụ nữ ngày xưa cũng lấy chồng từ lúc 12-13 tuổi, và 13-14 tuổi có con không phải là quá hiếm. Xem ra thì tuổi dậy thì của loài người khá ổn định, trừ những giai đoạn bị đói và những lúc bị ăn phải hormone. Ở Mỹ ngày nay “junk food” quá nhiều nên 2/3 số người bị béo phì và trẻ em có biểu hiện dậy thì sớm, không phải là tấm gương để các nước khác noi theo về khoản đó.

    Quay lại hệ thống giáo dục ở Đức: Đức là nước liên bang, và giáo dục do từng bang tự quyết định, nên hệ thống ở các bang khác nhau có khác nhau. Có những nơi ở Đức học đến 13 năm chứ không phải 12 năm, nhưng rồi người ta muốn đổi lại thành 12 năm cho hợp với các nước khác. Quá trình đổi đó không kèm theo giảm nhẹ chương trình, mà nhồi chương trình 13 năm vào còn 12 năm nên bị nhiều người kêu là quá tải. Nay ta thử hình dung nhồi chương trình 12 năm vào thành 10 năm thì quá tải đến mức nào nữa. Ở Đức có phân ban sớm hơn ở nhiều nơi khác, ngay từ lúc hết tiểu học họ đã hướng cho nhiều trẻ con “học để thành công nhân” rồi, và điều này cũng bị nhiều người kêu ca. (Nói thế thôi chứ ngay công nhân của họ cũng còn văn minh hiểu biết chán)

  • bích phượng MonsterID Icon bích phượng

    Ông Phạm Toàn nói quan niệm của CNGD là “không kỷ luật roi vọt” mà “kỷ luật với ý thức tự giác”.

    http://hiendai.edu.vn/danhmuc.php?cat=3&post=307

    Roi vọt thì đúng là không nên rồi, nhưng chỉ dựa vào “ý thức tự giác” thôi có đủ không? Một xã hội văn minh là một xã hội có luật pháp. Con người văn minh là con người biết tôn trọng pháp luật. Muốn được tự do thì đừng phạm luật.

    Xã hội VN hiện nay, đáng tiếc, chưa có một bộ luật đầy đủ, hiểu biết về pháp luật của người dân còn rất kém, mà hy vọng vào “ý thức tự giác” thì sợ là sẽ vô vọng!

    Ở các nước phương Tây ngay từ mẫu giáo đã được giáo dục về luật pháp, ví dụ ra đường thấy đèn đỏ thì phải dừng, nếu cứ đi sẽ bị phạt… Rồi càng lên lớp lớn thì càng học nhiều thứ phức tạp hơn.

    Sống ở xã hội phương Tây mới biết xã hội phương Tây nếu không có luật pháp thì cũng dễ loạn như thường. Ví dụ: không có luật phạt nặng việc khai gian thuế thì có lẽ 90% dân Tây chẳng muốn đóng thuế :-) . Chính phủ cũng biết thế nên không dám trông chờ vào “ý thức tự giác” của dân mà nuôi một đội ngũ thanh tra rất lớn để kiểm tra, bộ trưởng, thủ tướng, kể cả tổng thống cũng bị sờ gáy như thường. Thế nên không có chuyện roi vọt như làng xã VN ngày xưa, nhưng “đánh” vào túi tiền thì còn đau hơn thế :-)

    Nhìn sang các nước châu Á khác, nước nào phát triển thường có luật pháp nghiêm minh. Đại Hàn, Singapor, Nhật Bản… Cùng người Đại Hàn, sang Việt Nam thì có thể làm càn, chứ ở nước họ chắc cũng chẳng dám ngo ngoe. Ở ta, doanh nghiêp làm thất thoát tiền tỷ của nhà nước, bác sĩ chẩn đoán sai bệnh chết người… đứng lên xin lỗi rồi làm bản “tự kiểm điểm” (lại “tự”) là xong.

  • admin MonsterID Icon admin

    Ý tưởng “kỷ luật chỉ dựa trên ý thức tự giác” nó cũng hay như là ý tưởng “hưởng theo nhu cầu” ấy mà, tức là nghe thì có vẻ rất hay, nhưng thực ra là không tưởng. Tất nhiên nếu dùng các biện pháp thô bạo để “gò” trẻ em vào kỷ luật thì phản tác dụng và tạo ra những đứa trẻ cũng lầm lỳ hay thô bạo, nhưng nếu quá dễ dãi với trẻ, cái gì nó muốn cũng chiều, thì nó cũng sẽ thành vô kỷ luật. Trẻ con thực ra rất “thính” trong việc nhận biết tính cách đối xử của người lớn: ai tỏ ra yêu chúng thì chúng gần gũi, ai cáu kỉnh đánh đập chúng thì chúng vừa sợ vừa ghét, ai mềm yếu với chúng thì chúng bắt nạt.

    Nhân nói về phản xạ (của trẻ em): Ông Pavlov nghiên cứu phản xạ có điều kiện của các chú chó rất là hay, nhưng lý thuyết của Pavlov bị hạn chế ở 1 điểm quan trọng, đó là chỉ nói đến các phản xạ, mà không bàn đến động cơ đằng sau các phản xạ đó: con chó của Pavlov nhỏ dãi khi nghe tiếng chuông tất nhiên là vì quen với tiếng chuông đi đôi với thức ăn, nhưng còn vì nó thích ăn nữa. Tức là nếu nó chán ăn thì cũng không nhỏ dãi nữa. Nhỏ dãi xuất phát từ động cơ muốn được ăn mà ra, chứ không phải là chó nhỏ dãi chỉ vì do phản xạ có điều kiện mà không có động cơ. Trẻ con (và cả người lớn) cũng vậy, cũng có các phản xạ có điều kiện, và cũng đều có yếu tố động cơ (để được sung sướng và an toàn) trong đó. Một số nhà giáo dục học lo là một số lối dạy sẽ biến trẻ con thành “phản xạ có điều kiện”, nhưng cũng có khi cái lo đó tương tự như là “lo bò trắng răng”

  • HA MonsterID Icon HA

    @ admin, August 7, 2012 at 8:36 pm

    Tôi tự hỏi admin cố tình hay vô ý hiểu khác về cách diễn đạt của tôi.

    - Nếu admin xem “phổ thông” là quá trình xuyên suốt để vào ngay Đại học thì “Gymnasium” của Đức (và chỉ Gymnasium mà thôi) đáp ứng điều đó, xin nhấn mạnh nó chỉ là một phân nhánh của hệ thống (trong đó Trung học 1 và Trung học 2 giao thoa chặt với nhau như cách thức truyền thống).
    Ngoài lề: Tôi đã cố gắng lược lấy ý chính trong hệ thống giáo dục Đức, còn muốn mô tả chi tiết thì cần một nghiên cứu rất công phu. Trong comment tôi có dùng từ “phức hợp” để phần nào nói lên tính chất này. Ngay cả Trung học 1 cũng là một thể “phức hợp” như vậy. Ai muốn nắm sơ mô hình Đức có thể tham khảo trên Wikipedia (bằng tiếng Đức thì càng tốt, có cả phác đồ hệ thống mô hình).

    - Với quan niệm “phổ thông” viết trong comment, vấn đề hoàn toàn không phải nén nội dung 12 thành 10 năm (xin đối chiếu với nội dung tôi đã viết). Sự đồng nhất “13 năm vào còn 12 năm” và “12 năm vào thành 10 năm” có phần lạc đề.
    Ngoài lề: sự thu nhỏ từ 13 xuống 12 năm là của riêng phân nhánh Gymnasium nằm trong xu hướng thống nhất hóa hệ thống giáo dục của Đức với các nước khác trong phạm vi chuyển tiếp sang giai đoạn đào tạo Đại học.

    - Tôi cũng đã viết rõ sự “lệch pha” giữa phát triển thể chất và phát triển tư duy, hoàn thiện nhân cách. Trong comment về Phần 5 tôi cũng đã lưu ý đòi hỏi hoàn thiện nhân cách ở thời điểm kết thúc Trung học 2. Tâm lý lứa tuổi, ý thức khẳng định giá trị bản thân, quan niệm xã hội về giai đoạn “chưa thành người lớn mà cũng không còn trẻ con”… là thực tế cuộc sống, và là tiền đề cho sự vận động tương thích của hệ thống giáo dục.

    Vì đứng từ những góc nhìn khác nhau, nên mạch tư duy cũng khác nhau, tôi không bác bỏ chuyện này. Tuy vậy tôi cố gắng hành văn để không bị coi là “chuyển hướng” nội dung vấn đề, hoặc “nắn” phát biểu của người khác theo góc nhìn của mình.

  • bimba MonsterID Icon bimba

    @HA: Đối với HA, vấn đề có thể không phải là “nén nội dung 12 thành 10 năm”, nhưng với cụ Đại cụ Toàn thì chính là như vậy đó. Theo tôi hiểu, ở đây đang bàn về quan niệm của CNGD chứ không phải về quan niệm của HA.

    Xin xem 1 ví dụ về chuyện này trong bài cụ Phạm Toàn trả lời phỏng vấn :

    “Ôi, nếu CGD được mở đàng hoàng, lại được thỏa sức nghiên cứu, thì có khi nó sẽ trình ra cho xã hội một bậc học phổ thông không cần đến 12 năm, tiết kiệm hai năm mà chất lượng lại cao hơn.”

    http://zung.zetamu.net/2012/07/m%E1%BB%99t-bai-c%E1%BB%A7a-vu-quang-vi%E1%BB%87t-v%E1%BB%81-cai-g%E1%BB%8Di-la-cong-ngh%E1%BB%87-giao-d%E1%BB%A5c/

  • Luc MonsterID Icon Luc

    Nhân chuyện giáo dục trẻ em. Em xin Giáo sư Dũng một lời khuyên: Cho trẻ em ( vào lớp một) học trường công hay tư vì hiện nay em thấy trường tư mọc lên nhiều, cũng quảng cáo nhiều thứ hiện đại. Em vẫn muốn cho cháu học trường công nhưng lại sợ chương trình lạc hậu, học nhiều thứ quá làm trẻ con mệt, không còn thời gian đi chơi. Em nói thật là vừa rồi em cũng có một xuất vào Thực nghiệm ( 1500 ss) Nhưng em không đồng ý cho cháu vào vì thấy có cái gì đó vẫn chưa ổn. Vẫn biết không có lời khuyên nào miễn phí cả, nhưng em vẫn viết, biết đâu đấy sau này cháu nhà em lại có dịp sang Mỹ cảm ơn Giáo sư. Thanks Giáo sư!

  • bimba MonsterID Icon bimba

    @Bích Phượng: Cụ Đại mà nói “CNGD sẽ dạy lịch sử VN vốn như nó là, chứ không phải thứ lịch sử bị bóp méo để “phù hợp” với lợi ích của một nhóm người…” thì chắc trường Thực nghiệm sẽ bị đóng cửa ngay và CNGD sẽ bị coi là phản động.

    Ta nên thông cảm cho cụ Đại điều này. Đúng là cải cách được như vậy mới là cải cách căn bản, nhưng diều này vượt quá khả năng của cụ Đại (hay bất cứ một cụ nào khác muốn cải cách GD). Bởi vì, như cách nói phổ biến của dân ta bây giờ, vấn đề này thuộc về “lỗi hệ thống” rồi.

    Nhân bàn đến chuyện học lịch sử, tôi có vào trang của nhóm Cánh Buồm xem cụ Toàn định cải cách chuyện học sử ở phổ thông ra sao. Cụ viết rất dài (http://hiendai.edu.vn/danhmuc.php?cat=3&post=334) nhưng tôi đọc qua thấy có mấy ý nổi bật như sau:

    - “Cho học sinh đi lại con đường nhà Sử học chân chính đã đi – con đường của ý thức dấn thân và con đường khách quan khoa học trong cách làm việc.”

    - Một trong những giải pháp để giúp học sinh “dấn thân” là cho học sinh nhập vai các nhân vật lịch sử.

    - Hướng dẫn học sinh sử dụng các công cụ học lịch sử: sưu tầm sử liệu, phân loại sử liệu, sắp xếp sử liệu, đánh giá sử liệu.

    Nhận xét ban đầu của tôi là so với cách học truyền thống, cách học này sinh động hơn và nhờ vậy có lẽ sẽ giúp học sinh yêu thích môn sử hơn.

    Nhưng điều băn khoăn lớn nhất của tôi là: làm sao mà cụ Toàn có thể “cho học sinh đi lại con đường mà nhà Sử học chân chính đã đi – con đường của ý thức dấn thân và con đường khách quan khoa học trong cách làm việc” được?

    Ai cũng biết (và cụ Toàn chắc chắn phải biết) là môn lịch sử ở VN bây giờ là lịch sử viết dưới sự chỉ đạo của Đảng.Trong một link mà anh TQNam từng giới thiệu ở đây, tôi nhớ là anh TQN đã có những ý kiến rất hay về chuyên từ khi có ĐCS, lịch sử dân tộc VN tự nhiên bị biến thành lịch sử Đảng.

    Mà không phải chỉ giai đoạn từ khi có Đảng, mà thậm chí lịch sử VN giai đoạn trước khi có ĐCS giờ đây nói chung cũng đã được viết lại “dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lê”. Cách đây ít hôm, tôi có dịp nói chuyện với một cụ Việt kiều ở Pháp (gốc miền Nam) rất am hiểu lịck sử VN, cụ có phàn nàn về chuyện các nhà viết sử VN chính thống bây giờ cứ thay đổi “thành phần giai cấp” của các nhân vật lịch sử cho nó phù hợp với quan điểm của Đảng. Ví dụ như, theo cụ, Quang Trung xuất thân thành phần “cường hào địa chủ” rõ ràng, thế mà sử ta cứ nhất định gọi là “người anh hùng nông dân”.

    Cụ Toàn có thể thay đổi phương pháp dạy sử cho sinh động hơn, nhưng làm sao thay đổi nổi nội dung môn lịch sử viết dưới sự định hướng của Đảng? Dạy một thứ lịch sử như vậy mà gọi là “chân chính”, “khoa học”, “khách quan” thì có nguy hiểm cho nhận thức của học sinh không?

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Spam Protection by WP-SpamFree