admin on 
anhgia on 
Chu Xuân Bách on 
Nguyên on 
Dag on 
Minh on 
hong van on 
hongvan on 
Nieman on 
sun on (Last updated: 16/May/2012)
Giới thiệu sách của Gene Sharp (The Albert Einstein Institution):
From Dictatorship to Democracy: A conceptual framework for liberation
(Phiên bản năm 2010. Ai quan tâm có thể tải sách xuống từ link phía trên)
Đây là một quyển sách nhỏ chỉ dầy có 100 trang, nhưng đã trở thành “giáo trình đấu tranh dân chủ” giúp nhân dân ở nhiều nơi trên thế giới, từ Miến Điện đến Serbia đến Ai Cập, lật đổ các chế độ độc tài. Nó được viết theo yêu cầu của những người đấu tranh cho tự do ở Miến Điện, và lần đầu tiên xuất hiện dưới dạng một chuỗi bài báo đăng nhiều kỳ trong tạp chí Khit Pyaing (“Thời Đại Mới”) ở Thái Lan bằng tiếng Anh và tiếng Miến Điện, trước khi được in thành sách.Cho đến nay, nó đã được dịch ra hơn 30 thứ tiếng trên thế giới. Ở Miến Điện trước đây, chỉ cần giữ quyển sách nhỏ này là có thể bị kết án tù đến 7 năm. Quyển sách này cũng khiến tác giả của nó trở thành “kẻ thù số 1″ của các chế độ có tính chất độc tài. Ở Nga, những cửa hàng bán sách này bị đốt cháy. Iran làm chương trình truyền hình tố cáo Sharp là tay sai của CIA với âm mưu lật đổ chế độ ở Iran, còn Chavez ở Venezuela nói rằng Sharp là mối đe dọa với an ninh quốc gia của nước này.
Gõ cụm từ “from dictatorship to democracy” sẽ ra rất nhiều bài viết về quyển sách này và về tác giả của nó. Ví dụ, Mạng nghiên cứu về an ninh và quan hệ quốc tế, Đại học Bách khoa Zurich (ETH Zurich) có bài bình luận sau về ảnh hưởng của quyển sách cũng như tác dụng của internet trong việc phổ biến nó: http://www.isn.ethz.ch/isn/Digital-Library/Special-Feature/Detail?lng=en&id=137747&contextid774=137747&contextid775=137746&tabid=137746 . BBC tiếng Việt cũng có một bài giới thiệu sau vào đầu năm 2011: http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2011/02/110221_gene_sharp.shtml
Quyển sách này là kết quả của một sự đúc kết 40 năm nghiên cứu phân tích sâu sắc về bản chất của các chế độ phi tự do và các phương pháp đối kháng lại với các chế độ đó. Nó đưa ra những lý luận về việc nên chọn con đường giải phóng khỏi độc tài như thế nào, đồng thời đưa ra một loạt các phương pháp cụ thể cần thực hiện, và những điều cần tránh.
Quyển sách gồm 10 chương và 3 phụ lục. Dưới đây là tóm tắt nội dung các phần của quyển sách.
Chương 1: Đối đầu với độc tài một cách thực tế
Theo thống kê ghi trong sách, nếu như năm 1983 trên thế giới có 64 nước (hay vùng lãnh thổ) trên thế giới phải sống dưới các loại chế độ phi tự do (not free), thì đến năm 2009 con số này đã giảm xuống còn 42, tức là 1/3 số nước độc tài đã được dân chủ hóa. Nếu tính về mặt dân số, thì 1/3 số dân thế giới vẫn đang sống trong các chế độ phi tự do. (Trung Quốc được tính nằm trong số này).
Quyển sách chỉ ra những hiểm họa trong việc dùng bạo động hay dựa vào ngoại quốc để chống độc tài:
1) Nếu chọn con đường bạo động chống lại độc tài, thì tức là rơi vào một đấu tranh mà ở đó thể của những kẻ đàn áp mạnh hơn nhiều, và bởi vậy đấu tranh kiểu đó khó thành công. [Sách này viết trước khi xảy ra "cách mạng hoa nhài". Tuy nhiên sự lật đổ Kaddafi ở Lybia chẳng hạn một phần lớn là do có sự can thiệp của các nước khác, nếu không thì quân nổi dậy đã bị đè bẹp.]
2) Dù dùng bạo lực thành công, thì bản thân việc sử dụng bạo lực sẽ để lại các hậu quả rất xấu về mặt cấu trúc, cản trở việc xây dựng một chế độ thật sự dân chủ sau khi đuổi đi độc tài. [Những người ham dùng bạo lực cách mạng cũng lại sẽ có xu hướng độc tài, kết quả sẽ là thay độc tài này bằng độc tài khác]
3) Việc dựa nhiều vào các thế lực ngoại quốc cũng sẽ đem đến các kết quả xấu, với những lý do như: ngoại quốc có thể giúp chống lại độc tài hiện tại nhưng là để nhằm nắm kiểm soát đất nước, hoặc là ngoại quốc lại ủng hộ chế độ độc tài vì quyền lợi kinh tế.
[Có nước bị rơi vào hứng hậu quả của cả điểm 2 lẫn điểm 3 phía trên sau cách mạng!]
Con đường bất bạo lực và chủ yếu dựa trên nội lực là con đường khó khăn, nhưng đem lại kết quả tốt hơn về lâu dài. Để lật đổ một chế độ độc tài một cách hiệu quá và với giá phải trả thấp nhất, có 4 điều cần thực hiện trước mắt:
* Củng cố sức mạnh về tinh thần, về sự quyết tâm, về sự tưởng vào khả năng, về các kỹ năng chống chọi, của những người bị đàn áp.
* Làm lớn mạnh lên các tổ chức xã hội độc lập, các tổ chức đại diện cho những người bị đàn áp
* Tạo ra được một lực lượng chống đối bên trong mạnh mẽ
* Xây dựng một kế hoạch chiến lược lớn cho sự giải phóng khỏi độc tài, và thực hiện nó một cách tài tình
Chương 2: Sự nguy hiểm của thỏa hiệp
Trong xã hội có rất nhiều các thỏa hiệp cần thiết. Ví dụ như công nhân thỏa hiệp với chủ công ty về lương, và đình công là một cách để nhằm đạt thỏa hiệp đó khi công nhân thấy bị bóc lột.
Tuy nhiên, các kết quả của việc thỏa hiệp với các chế độ độc tài rất hạn chế, và nhiều khi thỏa hiệp đồng nghĩa với đầu hàng, không thay đổi chế độ mà chỉ làm cho độc tài củng cố thêm quyền lực. Việc đàm phán thỏa hiệp còn có thể làm cho chế độ độc tài tăng thêm danh chính công thuận (legitimacy). Rất khó có hy vọng độc tài tự rời bỏ quyền lực, vì nếu nó có tư tưởng như vậy thì nó đã không thành độc tài ngay từ đầu. Nếu như những người đấu tranh vì tự do đồng ý ngừng tranh đấu để đổi lại không bị đàn áp nữa, thì sẽ không thoát khỏi thất vọng. Bởi vì khi các lực lượng chống đối bị dẹp đi, bị yếu đi, thì độc tài càng trở nên tàn bạo và mạnh tay dẹp những phần tử chống đối mới. Độc tài như Hitler cũng luôn mồm nói đến hòa bình, nhưng đó là thứ hòa bình trong nô lệ.
Nói theo Krishnalal Shridharani trong sách “War Without Violence: A Study of Gandhi’s Method and Its Accomplishments (1939)” thì “độc tài có sức mạnh đàn áp chúng ta chẳng qua bởi vì chúng ta thiếu sức kháng cự”. Kháng cự (resistance), chứ không phải thỏa hiệp (negotiations), mới là động lực chính để xóa bỏ độc tài. Khi sức tranh đấu của dân lớn lên thì chế độ độc tài ắt sẽ sụp đổ. Một chế độ độc tài quân phiệt tàn ác như ở El Salvador mà bị lật đổ vào năm 1944 trong vòng có 2 tuần. Một ví dụ gần đây hơn, độc tài Marcos ở Philippines sụp đổ vào năm 1986 chỉ trong mấy tháng. Mỹ trước đó là đồng minh của Marcos, nhưng khi thấy lực lượng phản đối bên trong nước Philippnes mạnh mẽ thì cũng bỏ rơi Marcos.
Chương 3: Sức mạnh đến từ đâu ?
Để xóa bỏ được chế độ độc tài, cần có sức mạnh. Nhưng sức mạnh đến từ đâu ? Làm sao mà các lực lượng vì tự do dân chủ có thể tụ hợp được đủ sức mạnh để chống lại với xe tăng đại bác của độc tài ? Câu trả lời đến từ việc hiểu được bản chất của sức mạnh chính trị.
Một câu chuyện ngụ ngôn Trung Quốc về “ju gong” (chủ của khỉ, bắt khỉ hầu hạ mình, và đánh đập con nào không hầu, về sau khỉ nghĩ ra cùng nhau bỏ đi hết để ju gong chết đói) được dùng để làm ví dụ mô tả các chế độ cai trị bằng các thủ đoạn bẩn thỉu dựa trên phương pháp ngu dân. Khi nhân dân thức tỉnh thì các thủ đoạn đó sẽ mất tác dụng.
Các nguồn cần thiết cho quyền lực chính trị:
* Uy quyền (authority): niềm tin của dân là chính quyền là danh chính công thuận và tin vào nghĩa vụ phải phục tùng chính quyền đó.
* Nhân lực (human resources): số lượng các cá nhân và tổ chức phục tùng, hợp tác, giúp đỡ giới cầm quyền
* Kỹ năng và hiểu biết (skills and knowledge): nghiệp vụ của giới cầm quyền để điều khiển bộ máy
* Những yếu tố vô hình (intangible factors): như là các yếu tố về tư tưởng, tâm lý khiến người ta phục tùng chế độ
* Nguồn vật chất (material resources): các nguồn tài nguyên và kinh tế tài chính do giới cầm quyền kiểm soát
* Các biện pháp trừng phạt (sactions): dùng để đe dọa, đàn áp những người chống đối, nhằm cưỡng ép mọi người phải phục tùng
Khi mà nhân dân càng cúi đầu phục tùng độc tài, thì độc tài càng mạnh. Nếu nhân dân không chịu tuân theo độc tài, thì sẽ cắt được những nguồn quyền lực lớn mà độc tài dựa vào đó để mà tồn tại. Từ thế kỷ 19, nhà nghiên cứu luật John Austin đã chỉ ra rằng, khi mà nhân dân đã quyết tâm lật đổ một chế độ độc tài dù bì đàn áp, thì độc tài không còn đủ sức mạnh để trụ lại được kể cả khi được thế lực ngoại quốc yểm trợ. Ngay Machiavelli đã từng nói: “kẻ nào bị cả nhân dân chống lại thì kẻ đó khó mà thọ, và nếu kẻ đó càng tàn bạo thì chế độ của hắn sẽ lại càng yếu”.
Chương 4: Những điểm yếu của độc tài
Cần khai thác các điểm yếu của độc tài trong cuộc đấu tranh cho dân chủ.
Các chế độ độc tài thường tỏ ra “bất khả kháng”, vì chúng nắm trong tay mọi quyền lực kinh tế, chính trị, quân sự, cưỡng chế cả nước đi theo chúng, và vung tiền mua chuộc đám quân theo đuôi chúng. Cùng lúc đó, thì các lực lượng dân chủ đối lập lại rất yếu, làm việc không hiệu quả, không có sức mạnh gì cả. Trong hoàn cảnh thực tiễn đó, khó có thể hình dung một sự đối lập hiệu quả.
Tuy nhiên, đó không phải là toàn bộ câu chuyện.
Các chế độ độc tài, dù đang mạnh đến đâu, cũng có những điểm yếu, tương tự như là gót chân Achille trong thần thoại Hy Lạp. Có thể chỉ ra một số điểm yếu sau:
1. Sự hợp tác cần thiết của nhân dân và các tổ chức để chạy guồng máy độc tài có thể bị hạn chế lại hay bị mất đi
2. Các chính sách của độc tài trước đây tự nó làm hạn chế khả năng thực hiện các chính sách mâu thuẫn hiện tại.
3. Sức ỳ lớn, không có khả năng thích nghi với các thay đổi trong các điều kiện mới.
4. Các nguồn lực về người và của đã phân cho các công việc đang có khó chuyển sang cho các nhu cầu mới.
5. Quan chức và nhân viên cấp dưới có thói quen báo cáo láo do sợ mất lòng cấp trên, khiến cho độc tài không có được thông tin đúng để dựa vào đó mà quyết định.
6. Hệ tư tưởng, cùng với các hình tượng thần thánh mà chế độ độc tài vịn vào đó để cai trị dần dần bị cùn đi, trở nên mất thiêng.
7. Nếu như bám vào một hệ tư tưởng nào đó một cách mù quáng, thì chế độ có thể ngày càng xa vời thực tế.
8. Cấu trúc quản lý kém, quan liêu dẫn đến bộ máy chính quyền độc tài không hiệu quả.
9. Sự tranh giành quyền lực nội bộ trong bộ máy độc tài có thể làm rối loạn bộ máy
10. Trí thức và sinh viên ngày càng bất bình với sự đàn áp, kìm kẹp, rửa não.
11. Quần chúng nhân dân (nếu lúc trước ủng hộ chế độ thì nay) trở nên thờ ơ, nghi ngờ, và thậm chí căm ghét chế độ.
12. Các mâu thuẫn giữa các vùng, các giai cấp, các văn hóa khác nhau v.v. có thể trở nên nghiêm trọng.
13. Hệ thống cấp bậc quyền lực (power hierarchy) của chế độ độc tài có thể có những lúc bất ổn định hay thậm chí rất bất ổn định, với sự thay thế các nhân vật ở các vị trí.
14. Các lực lượng quân sự hay công an có thể hoạt động theo hướng nhằm đạt các quyền lợi riêng, mà không nhất thiết tuân theo quyền lợi của chóp bu độc tài, thậm chí có thể tạo các cuộc đảo chính.
15. Nếu độc tài mới hình thành, thì nó cần thời gian để bám rễ.
16. Vì quyền lực chỉ tập trung vào một số rất ít người, mà có rất nhiều điều cần quyết định, nên dễ dẫn đến quyết định và hành động sai lầm.
17. Nếu như độc tài muốn “địa phương hóa” việc kiểm soát quyền lực để tránh các vấn đề phía trên, thì việc nắm quyền của nó lại bị lỏng lẻo đi.
Ghi chú: Theo người đọc này hiểu, thì 17 điểm yếu phía trên là 17 điểm yếu chung chung mà các chế độ độc tài có thể có, và thường có ít nhất một số điểm yếu trong các điểm trên, nhưng không phải nhất thiết có toàn bộ các điểm yếu đó.
Chương 5. Tạo nên sức mạnh
Chương này nói đến một lựa chọn đấu tranh hiệu quả để chống lại độc tài, và đánh vào điểm yếu của độc tài. Đó là sự bất khuất phục về chính trị (political defiance). [Đây cũng là con đường mà Gandhi đã chọn để giải phóng Ấn Độ khỏi thực dân Anh]
Các đặc điểm của phương thức bất khuất chính trị:
* Nó không để cho độc tài chọn lựa kiểu đối đầu có lợi cho độc tài
* Độc tài khó chống lại hình thức đấu tranh này
* Hình thức này đánh vào chỗ yếu của độc tài, đánh vào nguồn cung cấp sức lực cho độc tài
* Hoạt động có thể lan tỏa ở mọi nơi mọi chỗ, với cùng chung một mục đích
* Nó sẽ khiến cho độc tài phạm các sai lầm trong việc đánh giá và đối phó
* Nó có thể huy động được toàn bộ nhân dân, cũng như các tổ chức khác nhau
* Nó tạo nền tảng cho chế độ dân chủ về sau
Đấu tranh bất bạo lực là hình thức đấu tranh phức tạp và đa dạng hơn là dùng bạo lực, và cũng tránh được nhiều hệ quả xấu của bạo lực. Đấu tranh bất bạo lực có thể xảy ra cùng lúc trên nhiều mặt trận khác nhau: tâm lý, xã hội, kinh tế, chính trị, v.v., dưới các tên gọi như: biểu tình, bãi công, tẩy chay, không hợp tác, v.v. Một sai lầm của nhiều phong trào đấu tranh bất bạo động là chỉ dựa trên 1-2 phương pháp, ví dụ như là bãi công và biểu tình. Để có hiệu quả, cần biểt sử dụng toàn bộ các phương pháp, và có chiến lược tập trung hay phân tán sự phản kháng tùy tình hình. Phần phụ lục sách này có đưa ra danh sách 198 phương pháp đấu tranh bất bạo động khác nhau, chia làm một số nhóm chính:
* Các phương pháp thuộc loại biểu tình, diễu hành, tụ tập đám đông, v.v. (54 phương pháp)
* Các phương pháp bất hợp tác, trong đó có: bất hợp tác về xã hội (16 phương pháp), về kinh tế kể cả tẩy chay (26 phương pháp) và bãi công (23 phương pháp), và bất hợp tác chính trị (38 phương pháp)
* Các phương pháp can thiệp không bạo lực (41 phương pháp)
Trong một số trường hợp, khó tránh khỏi xảy ra xung đột có bạo lực với độc tài, tuy nhiên lịch sử cho thấy đấu tranh bất bạo lực để lại ít tổn thất hơn nhiều so với nhưng con đường đấu tranh bạo lực, mà lại tạo tiền đề tốt hơn cho một nền dân chủ thực sự.
Hoàn cảnh có thể đòi hỏi sự bí mật nhất định trong các hoạt động đấu tranh vì dân chủ. Tuy nhiên, cần có sự minh bạch tối đa có thể, làm nền tảng cho một xã hội minh bạch về sau, ngăn chặn những xu hướng mờ ám.
4 cơ chế của sự thay đổi. Đó là: conversion (thay đổi tư tưởng của những người chưa đi theo phòng trào), accomodation (đạt thỏa hiệp từng bước có lợi), nonviolent coercion (gây sức ép một cách bất bạo lực, ví dụ như làm cho quân đội không nghe lời cấp trên nữa khi cấp trên bảo bắn vào dân), và disintegration (làm ta rã từng mảng bộ máy độc tài).
Chương 6. Sự cần thiết của hoạch định chiến lược.
Những sự nổi dạy đấu tranh chống độc tài có thể nảy sinh một cách tự phát, không có chuẩn bị trước. Ví dụ như dân chúng một vùng nào đó khi bị ức hiếp quá thì nổi lên phản kháng, và không hề xác định được là cuộc phản kháng đó sẽ đi về đâu, kết cục ra sao. Hay là một nhóm nhỏ những người anh dũng nào đó bộc phát đứng lên đấu tranh và cũng gặp được sự ủng hộ của một đám đông. Tuy nhiên, các đấu tranh có tính bộc phát như vậy dễ bị thất bại vì có nhiều điểm yếu, và có thể chịu sự đàn áp dã man của độc tài, mà không đạt mục đích. Việc có một chiến lược được hoạch định một cách cẩn thận và thực tế là một yếu tố có tính quyết định cho sự thành công.
Việc hoạch định chiến lược có thể chia làm 4 mức:
- Chiến lược tổng thể lâu dài (grand strategy)
- Chiến lược (cho từng mục đích cụ thể)
- Chiến thuật (tactics: sử dụng lực lượng ra sao trong các tình huống, chiến dịch phản kháng cụ thể)
- Phương pháp (methods: từng phương pháp cụ thể để dùng)
Chương 7. Hoạch định chiến lược
Chương 8. Áp dụng bất khuất chính trị
Chương 9. Làm tan rã bộ máy độc tài
Chương 10. Nền tảng cho một chế độ dân chủ bền vững
Phụ lục 1: Các phương pháp đấu tranh bất bạo lực.
Phục lục 2 và phục lục 3: một số chú thích về sách và lời cảm ơn.
(Sẽ bổ sung chi tiết lúc nào có thời gian. Ai quan tâm nên đọc trực tiếp bản tiếng Anh)
Đây là bài giới thiệu của BBC:
Từ Độc tài tới Dân chủ
Ruaridh Arrow
Đạo diễn phim tài liệu “Gene Sharp – Cách khởi đầu cách mạng”
Gene Sharp
Trong một ngôi nhà cũ ở miền Đông Boston một người đàn ông cao tuổi, lưng còng xuống, cặm cụi chăm sóc những cây phong lan quý hiếm trong văn phòng tồi tàn của mình. Chú chó Sally giống Labrador của ông nằm trên sàn giữa đống giấy tờ tài liệu nghiên cứu dõi mắt nhìn theo khi ông đi qua.
Tiến sĩ Gene Sharp chính là người nay được công nhận là tác giả chiến lược đằng sau cuộc lật đổ chính phủ Ai Cập.
Ông Gene Sharp là chuyên gia hàng đầu thế giới về cách mạng bất bạo động. Tác phẩm của ông đã được dịch sang hơn 30 ngôn ngữ, và các cuốn sách của ông được bí mật chuyền qua biên giới trốn tránh cảnh sát mật ẩn ở khắp nơi trên thế giới.
Con đường dẫn tới cách mạng
* Phát triển một chiến lược để giành tự do và một tầm nhìn xã hội mà bạn muốn
* Vượt qua nỗi sợ hãi bằng những hành động kháng cự nhỏ bé
* Sử dụng màu sắc và biểu tượng để thể hiện tình đoàn kết kháng chiến
* Học từ các ví dụ trong lịch sử về thành công của các phong trào bất bạo động
* Sử dụng “vũ khí” bất bạo động
* Xác định các trụ cột của chế độ độc tài và phát triển một chiến lược phá hoại từng trụ cột đó
* Dùng các hành vi đàn áp, tàn nhẫn của chế độ như một công cụ để tuyển mộ người tham gia phong trào của mình
* Cách ly hoặc loại bỏ khỏi phong trào những người sử dụng hoặc chủ trương bạo lực
Khi ông Slobodan Milosevic ở Serbia và ông Viktor Yanukovych ở Ukraine bị sụp đổ trong các cuộc cách mạng màu tràn qua Đông Âu, các phong trào dân chủ này đều bày tỏ lòng biết ơn trước đóng góp của ông Sharp, nhưng ông vẫn còn ít được biết đến với công chúng.
Bất chấp những thành công này và cả một đề cử giải Nobel Hòa bình vào năm 2009, ông vẫn phải đương đầu với những khó khăn về tài chính thường xuyên, và bị cáo buộc là người của một tổ chức mà thực chất là CIA đứng đằng sau. Viện Albert Einstein đặt trụ sở ở tầng trệt nhà ông thực sự được vận hành bởi sức mạnh và nhân cách của Giám đốc điều hành rất trung thành của ông, Jamila Raqib.
Vào năm 2009 tôi bắt đầu quay một phim tài liệu theo dõi những ảnh hưởng mà tác phẩm của Gene Sharp đem lại. Tôi đã đi từ ngôi nhà trên tầng chót với những cây phong lan thanh bình của ông, qua bốn lục địa và cuối cùng tới Quảng Tahrir, nơi tôi ngủ cùng với những người biểu tình đã đọc tác phẩm của ông bằng đèn pin dưới bóng những chiếc xe tăng.
Gene Sharp không phải là Che Guevara, nhưng ông có thể có ảnh hưởng nhiều hơn bất cứ nhà lý luận chính trị nào khác cùng thế hệ mình.
Thông điệp chính của ông, đó là sức mạnh của chế độ độc tài xuất phát từ sự sẵn sàng vâng lời của những người mà họ chi phối – và rằng nếu người dân có thể phát triển những kỹ thuật để không cho chế độ có được sự đồng ý của mình thì chế độ đó sẽ sụp đổ.
Trong nhiều thập niên qua, người dân sống dưới các chế độ độc tài đã thực hiện một cuộc hành hương đến với Gene Sharp để được tư vấn. Bằng những viết lách của mình, ông đã giúp hàng triệu người trên thế giới giành được tự do mà không cần tới bạo lực. “Ngay khi bạn chọn chiến đấu dùng bạo lực tức là bạn đã lựa chọn chiến đấu chống lại vũ khí tốt nhất mà đối thủ của bạn có, mà bạn phải thông minh hơn thế chứ”, ông quả quyết.
“Mọi người có thể hơi ngạc nhiên khi họ đến đây, tôi không nói cho họ biết phải làm gì. Họ phải học làm thế nào để cuộc đấu tranh bất bạo động có hiệu quả với họ vì thế họ phải tự làm điều đó.”
Bốc lửa
Để làm điều đó, ông Gene Sharp cung cấp trong các cuốn sách của ông một danh sách 198 “vũ khí bất bạo động”, từ việc sử dụng màu sắc và biểu tượng tới các đám tang giả và các cuộc tẩy chay.
Được thiết kế để trở thành công cụ tương đương với vũ khí quân sự, đây là những kỹ thuật được tập hợp từ một nghiên cứu có tính pháp y về phản khang và thách thức đối với chế độ độc tài qua suốt bề dày lịch sử.
“Những vũ khí bất bạo động là rất quan trọng bởi vì chúng cung cấp cho người ta một sự thay thế”, ông nói. “Nếu người dân không có những công cụ này, nếu họ không thể nhìn thấy rằng họ rất mạnh, thì mỗi lần như vậy họ sẽ lại quay về với bạo lực và chiến tranh.”
Sau khi cuộc nổi dậy Màu Xanh ở Iran năm 2009 nhiều người trong số những người biểu tình đã bị cáo buoojc tại các phiên xử họ đã sử dụng hơn 100 trong số 198 phương pháp của Sharp.
Cuộc đời bất bạo động
* Sinh tháng 1 năm 1928 tại Ohio
* Bị bỏ tù chín năm 1953-4 vì phản đối việc bắt nhập ngũ của thanh niên trong Chiến tranh Triều Tiên
* Albert Einstein viết lời tựa cho cuốn sách đầu tiên của ông – Gandhi Wields the Weapon of Moral Power: Three Case Histories, xuất bản vào năm 1960
* Luận văn tiến sĩ triết học tại Đại học Oxford D năm 1968 của ông, Chính trị của Đấu tranh bất bạo động, là cơ sở cho một cuốn sách với tiêu đề tương tự, được xuất bản năm 1973
* Giáo sư (nay là giáo sư danh dự) của Khoa Khoa học chính trị tại Đại học Massachusetts từ năm 1972, trong khi đồng thời giữ vị trí nghiên cứu tại Đại học Harvard
* Thành lập Viện Albert Einstein vào năm 1983, một tổ chức phi lợi nhuận thúc đẩy việc sử dụng bất bạo động trong xung đột trên thế giới
Tác phẩm được dịch và phân tán nhiều nhất của ông, cuốn Từ Độc Tài đến Dân Chủ, được viết cho phong trào dân chủ Miến Điện vào năm 1993, sau khi bà Aung San Suu Kyi bị cầm tù.
Bởi vì ông không có kiến thức chuyên môn về đất nước này ông đã viết một hướng dẫn lật đổ chế độ độc tài nói chung. Nhưng điểm yếu của Sharp đã trở thành sức mạnh của cuốn sách. Nó cho phép cuốn sách dễ dàng được dịch và áp dụng ở bất kỳ nước nào trên thế giới, vượt qua biên giới văn hóa và tôn giáo.
Cuốn sách bốc lửa theo cả nghĩa bóng và nghĩa đen.
Từ Miến Điện, người ta truyền miệng qua Thái Lan tới Indonesia, nơi nó được sử dụng chống lại các chế độ độc tài quân sự ở đó. Thành công của cuốn sách giúp làm sụp đổ chính quyền của ông Milosevic ở Serbia vào năm 2000 và đã đẩy nó vào sử dụng trên toàn Đông Âu, Nam Mỹ và Trung Đông.
Khi nó tới Nga, dịch vụ tình báo Nga đã càn quét nhà và các cửa hàng bán sách này bị đốt cháy rụi một cách bí ẩn.
Người Iran trở nên lo lắng đến mức họ phát một bộ phim hoạt hình tuyên truyền trên TV nhà nước – về ông Gene Sharp âm mưu lật đổ chính phủ Iran từ Nhà Trắng.
Tổng thống Hugo Chavez đã dùng bài phát biểu hàng tuần trên truyền hình của mình để cảnh báo đất nước ông rằng ông Sharp là một mối đe dọa đến an ninh quốc gia Venezuela.
Những bản sao bằng tiếng Ả Rập
Vào thời điểm tôi đến Quảng trường Tahrir, vào ngày 2 tháng Hai, nhiều người được đào tạo theo sách của Sharp đã bị giam giữ. Những người khác bị các cơ quan tình báo theo dõi chặt chẽ và các nhà báo đến thăm họ bị cảnh sát mật giam giữ nhiều giờ đồng hồ. Thiết bị quay của tôi đã bị tịch thu ngay khi tôi hạ cánh.
Khi tôi cuối cùng gặp được một trong những người tổ chức biểu tình ông đã từ chối quay phim ông nói về Sharp. Ông sợ rằng việc biết ở phạm vi rộng hơn những ảnh hưởng của Hoa Kỳ sẽ gây bất ổn cho phong trào, nhưng ông khẳng định rằng cuốn sách đã được phân phát rộng rãi bằng tiếng Ả Rập.
“Một trong những điểm chính mà chúng tôi sử dụng là ý tưởng của Sharp để xác định các trụ cột hỗ trợ cho một chế độ,” ông nói. “Nếu chúng tôi có thể xây dựng mối quan hệ với quân đội, trụ cột lớn nhất của hỗ trợ ông Mubarak, để có được họ về phía chúng tôi, thì chúng tôi biết ông sẽ nhanh chóng đi tới hồi kết thúc.”
Đêm đó khi tôi nằm ngủ tại một góc của Quảng trường Tahrir một số người biểu tình đã đến cho tôi xem các tin nhắn văn bản mà họ nói là từ quân đội, nói với họ rằng quân đội sẽ không nổ súng. “Chúng tôi biết họ và chúng tôi biết nay họ đang đứng về phía chúng tôi,” họ nói.
Một trong những người biểu tình, Mahmoud, được trao các bản sao giấy tờ chuyền tay gồm danh sách 198 phương pháp nhưng ông không biết về nguồn gốc của những phương pháp này. Ông tự hào mô tả bao nhiêu biện pháp này đã được sử dụng ở Ai Cập, nhưng ông chưa bao giờ nghe nói về Gene Sharp.
Khi tôi chỉ ra rằng các loại vũ khí bất bạo động đó là tác phẩm của một học giả người Mỹ, ông phản đối mạnh mẽ. “Đây là một cuộc cách mạng Ai Cập”, ông nói. “Chúng tôi đã không bị người Mỹ bảo phải làm gì.”
Và tất nhiên đó là chính là những gì Sharp mong muốn.
Phim tài liệu của Ruaridh Arrow “Gene Sharp: How to Start a Revolution” (Gene Sharp: Cách khởi sự cách mạng), sẽ được trình chiếu vào mùa xuân 2011
@Zung: Sach cua Gene Sharp co huong dan hanh dong chong cac bien phap chinh phu dung xa hoi den, nhung tay xike ma tuy dam chem thue de dan ap dan lanh bieu tinh khong?
Trong sách có danh sách 198 cách phản kháng bất bạo lực chống độc tài.
Nếu ai bị đánh, thì đánh lại người đánh mình không phải là cách hiệu quả, nhưng quay phim chụp ảnh loan truyền thông tin khắp nơi là cách hiệu quả?
Như vụ Bắc Giang, thì video về 2 nhà báo bị đánh là đòn giáng mạnh vào bọn mất dậy đấy.
Dung, chi hoi vay vi ban chi di bieu tinh roi bi nhot len xe bus co bon xike matuy trong nom nen anh ay so qua khong dam di bieu tinh nua. It tri thuc dung cam cho bi danh roi nho nguoi quay video.
Ong Gandhi ngay xua bat bao dong thanh cong co le vi bon de quoc thuc dan Anh chiu anh huong truyen thong giao duc nuoc Anh la di hoc de tro thanh gentleman.
Tất nhiên, nếu chỉ có lèo tèo vài người biểu tình, thì đàn áp dễ lắm. Không có đủ người dám biểu tình thì không thành được biểu tình.
Nhưng biểu tình chỉ là 1 trong hàng trăm cách thể hiện.
Ngay Napoleon có nói 1 câu đại loại 1 người dám kêu thì có tiếng vang còn hơn 10000 người im lặng
Ngày xưa các cụ đi đánh giặc, có chết cũng có sợ đâu. Dân mà chỉ có sợ hãi, thì sẽ chỉ làm nô lệ.
Em mới đang đọc sách đó thôi, sẽ tóm tắt lại sau khi đọc hết. Những ai có thể nên đọc trực tiếp luôn bản tiếng Anh.
Ay cac cu khac nhieu lam. Tat cac cac bac CM tien boi dau co nghe nghiep nhu cac tri thuc bay gio (tru cu Giap tot nghiep dai hoc va ra day hoc?)
Ong ban chi co hai bang o Moscow, them mot bang o mot truong rat co tieng o My, ve VN lam nhung viec hai ra tien dang hoang bang tri thuc cua minh.
Noi khong duoc so la dung ve mat ly thuyet. Nhung thuc hanh nhu the nao.
Nói thế không chính xác. Nhiều bác trí thức theo CM ngày xưa cũng có lựa chon giữa con đường làm quan chức cho chế độ lúc đó và theo CM. Nhiều bác con nhà giàu đem hết cả của cải hiến cho CM vì 1 lý tưởng.
Những người có trình độ cao như anh bạn của chị chỉ là thiểu số rất nhỏ, hiếm như “lá mùa thu”. Nếu tự bản thân những người đó đi xuống đường thôi thì không ăn thua, nếu không có những người dân bình thường khác ủng hộ.
Em nghi la cai ly tuong chong ngoai xam de loi keo nguoi VN di theo hon la ly tuong tu do, binh dang. Lich su VN la lich su chong ngoai xam –> de dang loi keo nguoi dan noi chung. Nhung ngay ca nhu vay ma cung phai mat bao nhieu thoi gian, cho den khi dieu kien thuan loi moi co the vung day duoc. Trong khi hien nay xa hoi VN van la mot dang xa hoi co truyen, dan tri van o muc thap, chua co khai niem/mong muon ro rang ve tu do, binh dang, tu tuong phuc tung chinh quyen van la chu dao –> kho loi keo nguoi dan noi chung (tat nhien nguyen nhan khong chi la tu phia nguoi dan ma con do cac bien phap tuyen truyen nhoi so kha hieu qua).
Em nghi neu mot bo phan tinh hoa cam thay co the loi keo duoc nguoi dan di theo, thi ho se khong ngai hy sinh. May tro bao luc dan ap, xi ke ma tuy chi la chuyen nho.
198 phương pháp đấu tranh dân chủ bất bạo lực
Appendix One
The Methods Of Nonviolent Action
The Methods of Nonviolent Protest and
Persuasion
Formal statements
1. Public speeches
2. Letters of opposition or support
3. Declarations by organizations and institutions
4. Signed public statements
5. Declarations of indictment and intention
6. Group or mass petitions
Communications with a wider audience
7. Slogans, caricatures, and symbols
8. Banners, posters, and displayed communications
9. Leaflets, pamphlets, and books
10. Newspapers and journals
11. Records, radio, and television
12. Skywriting and earthwriting
Group representations
13. Deputations
14. Mock awards
15. Group lobbying
16. Picketing
17. Mock elections
Symbolic public acts
18. Display of flags and symbolic colors
19. Wearing of symbols
20. Prayer and worship
21. Delivering symbolic objects
22. Protest disrobings
23. Destruction of own property
24. Symbolic lights
25. Displays of portraits
26. Paint as protest
27. New signs and names
28. Symbolic sounds
29. Symbolic reclamations
30. Rude gestures
Pressures on individuals
31. “Haunting” officials
32. Taunting officials
33. Fraternization
34. Vigils
Drama and music
35. Humorous skits and pranks
36. Performance of plays and music
37. Singing
Processions
38. Marches
39. Parades
40. Religious processions
41. Pilgrimages
42. Motorcades
Honoring the dead
43. Political mourning
44. Mock funerals
45. Demonstrative funerals
46. Homage at burial places
From Dictatorship to Democracy
81
Public assemblies
47. Assemblies of protest or support
48. Protest meetings
49. Camouflaged meetings of protest
50. Teach-ins
Withdrawal and renunciation
51. Walk-outs
52. Silence
53. Renouncing honors
54. Turning one’s back
THE METHODS OF SOCIAL NONCOOPERATION
Ostracism of persons
55. Social boycott
56. Selective social boycott
57. Lysistratic nonaction
58. Excommunication
59. Interdict
Noncooperation with social events, customs, and institutions
60. Suspension of social and sports activities
61. Boycott of social affairs
62. Student strike
63. Social disobedience
64. Withdrawal from social institutions
Withdrawal from the social system
65. Stay-at-home
66. Total personal noncooperation
67. Flight of workers
68. Sanctuary
69. Collective disappearance
70. Protest emigration (hijrat)
THE METHODS OF ECONOMIC NONCOOPERATION:
(1) ECONOMIC BOYCOTTS
Action by consumers
71. Consumers’ boycott
72. Nonconsumption of boycotted goods
73. Policy of austerity
74. Rent withholding
75. Refusal to rent
76. National consumers’ boycott
77. International consumers’ boycott
Action by workers and producers
78. Workmen’s boycott
79. Producers’ boycott
Action by middlemen
80. Suppliers’ and handlers’ boycott
Action by owners and management
81. Traders’ boycott
82. Refusal to let or sell property
83. Lockout
84. Refusal of industrial assistance
85. Merchants’ “general strike”
Action by holders of financial resources
86. Withdrawal of bank deposits
87. Refusal to pay fees, dues, and assessments
88. Refusal to pay debts or interest
89. Severance of funds and credit
90. Revenue refusal
91. Refusal of a government’s money
Action by governments
92. Domestic embargo
93. Blacklisting of traders
94. International sellers’ embargo
95. International buyers’ embargo
96. International trade embargo
From Dictatorship to Democracy
THE METHODS OF ECONOMIC NONCOOPERATION:
(2) THE STRIKE
Symbolic strikes
97. Protest strike
98. Quickie walkout (lightning strike)
Agricultural strikes
99. Peasant strike
100. Farm workers’ strike
Strikes by special groups
101. Refusal of impressed labor
102. Prisoners’ strike
103. Craft strike
104. Professional strike
Ordinary industrial strikes
105. Establishment strike
106. Industry strike
107. Sympathetic strike
Restricted strikes
108. Detailed strike
109. Bumper strike
110. Slowdown strike
111. Working-to-rule strike
112. Reporting “sick” (sick-in)
113. Strike by resignation
114. Limited strike
115. Selective strike
Multi-industry strikes
116. Generalized strike
117. General strike
Combinations of strikes and economic closures
118. Hartal
119. Economic shutdown
THE METHODS OF POLITICAL NONCOOPERATION
Rejection of authority
120. Withholding or withdrawal of allegiance
121. Refusal of public support
122. Literature and speeches advocating resistance
Citizens’ noncooperation with government
123. Boycott of legislative bodies
124. Boycott of elections
125. Boycott of government employment and positions
126. Boycott of government departments, agencies and
other bodies
127. Withdrawal from government educational institutions
128. Boycott of government-supported organizations
129. Refusal of assistance to enforcement agents
130. Removal of own signs and placemarks
131. Refusal to accept appointed officials
132. Refusal to dissolve existing institutions
Citizens’ alternatives to obedience
133. Reluctant and slow compliance
134. Nonobedience in absence of direct supervision
135. Popular nonobedience
136. Disguised disobedience
137. Refusal of an assemblage or meeting to disperse
138. Sitdown
139. Noncooperation with conscription and deportation
140. Hiding, escape and false identities
141. Civil disobedience of “illegitimate” laws
Action by government personnel
142. Selective refusal of assistance by government aides
143. Blocking of lines of command and information
144. Stalling and obstruction
145. General administrative noncooperation
From Dictatorship to Democracy
146. Judicial noncooperation
147. Deliberate inefficiency and selective noncooperation by
enforcement agents
148. Mutiny
Domestic governmental action
149. Quasi-legal evasions and delays
150. Noncooperation by constituent governmental units
International governmental action
151. Changes in diplomatic and other representation
152. Delay and cancellation of diplomatic events
153. Withholding of diplomatic recognition
154. Severance of diplomatic relations
155. Withdrawal from international organizations
156. Refusal of membership in international bodies
157. Expulsion from international organizations
THE METHODS OF NONVIOLENT INTERVENTION
Psychological intervention
158. Self-exposure to the elements
159. The fast
(a) Fast of moral pressure
(b) Hunger strike
(c) Satyagrahic fast
160. Reverse trial
161. Nonviolent harassment
Physical intervention
162. Sit-in
163. Stand-in
164. Ride-in
165. Wade-in
166. Mill-in
167. Pray-in
168. Nonviolent raids
169. Nonviolent air raids
170. Nonviolent invasion
171. Nonviolent interjection
172. Nonviolent obstruction
173. Nonviolent occupation
Social intervention
174. Establishing new social patterns
175. Overloading of facilities
176. Stall-in
177. Speak-in
178. Guerrilla theater
179. Alternative social institutions
180. Alternative communication system
Economic intervention
181. Reverse strike
182. Stay-in strike
183. Nonviolent land seizure
184. Defiance of blockades
185. Politically motivated counterfeiting
186. Preclusive purchasing
187. Seizure of assets
188. Dumping
189. Selective patronage
190. Alternative markets
191. Alternative transportation systems
192. Alternative economic institutions
Political intervention
193. Overloading of administrative systems
194. Disclosing identities of secret agents
195. Seeking imprisonment
196. Civil disobedience of “neutral” laws
197. Work-on without collaboration
198. Dual sovereignty and parallel government
Một điều thú vị là, đối với người dân thường, nghe nói đến “đi tù” là sợ, nhưng chủ động để bị bắt cầm tù vì lý do chính trị cũng được ghi nhận là một trong những hình thức đấu tranh (số 195). Mandela nếu không đi tù thì chắc cũng không thành tổng thống Nam Phi được.