Mệnh đề cơ bản của hệ động lực (4)

Tương tác giữa trong và ngoài

Một hệ động lực tổng quát, thì sẽ gồm có cả chuyện động bên trong, và chuyển động bên ngoài. Như vậy, một hệ tổng quát, thì có thể phân tách theo 5 trạng thái cơ bản, và đồng thời phân tách theo 5 thành phần cơ bản.

Nếu chúng ta chỉ xét chuyển động bên trong thôi, hay chỉ xét chuyển động bên ngoài thôi, thì chúng ta có thể sẽ bỏ đi mất một điều rất thú vị, đó chính là tương tác giữa trong và ngoài.

Ví dụ như, các phản ứng hóa học có thể coi là các thay đổi bên trong, nhưng nó sinh ra năng lượng tạo thành các chuyển động bên ngoài. Hay như nhiệt năng có thể biến thành động năng và ngược lại.

Một trong các cơ chế cơ bản nhẩt để biến động lực bên trong thành động lực bên ngoài là:

Xoay vòng bên trong tạo dịch chuyển bên ngoài

Phần lớn các loại phương tiện giao thông (xe đạp, ô tô, tàu hỏa, máy bay) là hoạt động dựa trên nguyên tắc đó. Ví dụ như đối với ô tô hay xe đạp: bánh xe quay vòng (là chuyển động xoay vòng bên trong) làm cho xe lăn đi (là  di chuyển bên ngoài). Các con cá bơi lội cũng là theo nguyên tắc đó: người nó vặn vẹo một hồi thì lại về hình dạng cũ, nhưng đồng thời tạo ra sự di chuyển trong nước.

Về mặt toán học, hiên tượng “quay một vòng lại tạo dịch chuyển” đó có tên gọi là holonomy. Các hệ động lực thường có các holonomy khác 0 nên tạo ra như vậy.

Chú ý rằng, ở đây, “xoay vòng bên trong” là một trong 5 thành phần cơ bản của động lực bên trong, và “di chuyển bên ngoài” cũng là 1 trong 5 trạng thái cơ bản của động lực bên ngoài.

(Còn tiếp)

Print Friendly

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.