Bàn về sự khoan dung (Traité sur la tolérance) của Voltaire

Tuy sống ở Pháp đã lâu và thực sự rất yêu đất nước và con người Pháp, nhưng kiến thức văn hóa của tôi về Pháp vẫn còn rất hạn chế. Mãi mấy hôm vừa rồi tôi mới tranh thủ tìm hiểu về Voltaire và đọc tác phẩm “Traité sur la tolérance” của ông. Tác phẩm này Voltaire viết vào năm 1763 (khi ông 69 tuổi) nhân sự kiện một người vô tội tên là Jean Calas bị vu tội là giết con mình vì lý do tôn giáo và bị xử tử hình oan. Sau khi tác phẩm của Voltaire ra đời, vụ án đó được xét lại và ông Calas được trả lại danh dự sau khi đã chết.

Đây là một quyển sách tuyệt vời về sự khoan dung, có thể coi như một chuẩn mực về sách lý luận, với rất nhiều dẫn chứng lịch sử thú vị, phân tích rất nhiều khía cạnh khác nhau, chia thành nhiều chương (sách có tổng cộng 25 chương) mỗi chương bàn về một khía cạnh, về việc vì sao con người ta cần tôn trọng và chung sống hòa bình với những người khác, dù cho những người đó có tôn giáo khác, chủng tộc khác, chính kiến khác, v.v. (Quyển sách bàn rất nhiều về tôn giáo, nhưng không chỉ về tôn giáo). Quyển sách này đã tồn tại được gần 250 năm. Có lẽ nhờ ảnh hưởng của những tư tưởng như trong sách này, mà người Pháp nói chung rất khoan dung. Đó là một điều mà người VN cần học tập.

Nhờ đọc sách này mà tôi biết thêm một số điều thú vị về lịch sử. Ví dụ như, thực ra đế chế La Mã không hề chủ ý truy diệt đạo thiên chúa giáo (như tôi vẫn nghe người ta tuyên truyền). Đế chế La Mã chấp nhận mọi đạo, và trong luật pháp không có chuyện đàn áp đạo nào. Tuy bản thân gốc của đạo (trong đó có đạo thiên chúa giáo) là khoan dung, nhưng những người nắm quyền lại không khoan dung, và bởi vậy tính từ thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 18 có đến 50 triệu người bị tàn sát vì đạo thiên chúa giáo.

Riêng về các quan điểm của Voltaire về tôn giáo, tôi đọc rất thấy tâm đắc với các quan điểm đó.

Nguyên bản tiếng Pháp của cuốn sách có thể xem ở đây: Traité sur la tolérance

Print Friendly

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.