Rủi ro về tâm lý trong đầu tư

(Last updated: 28/06/2011)

Tâm lý và đầu tư có thể ảnh hưởng xấu đến nhau theo cả hai chiều: Tâm lý không tốt dẫn đến các quyết định đầu tư không tốt. Ngược lại, việc đầu tư có thể gây tổn hại đến thần kinh, tâm lý.

Đầu thế kỷ trước, nhân vật đầu cơ khét tiếng Jesse Livermore, có lúc có gia sản lên tới hàng trăm triệu đô la tiền ngày nay, cuối cùng đã tự tử sau nhiều phen lên voi xuống chó, tinh thần cạn kiệt. Ở VN cũng đã có những vụ tự tử vì chứng khoán, hay là nhẹ hơn là phải đi bệnh viện tâm thần, nằm trên giường bệnh mà vẫn mê sảng hô mua con này bán con nọ. Nhẹ hơn nữa là đầu óc thẫn thờ, không làm được công việc gì khác, ngoài việc bị thôi miên vào giá cổ phiếu.

Có nhiều nhà đầu tư bị nghiện như là con bạc khát nước, không làm chủ được mình nữa, lao vào đánh bạc trên thị trường một cách “impulsive” như là con thiêu thân, để rồi chẳng mấy chốc mất hết tiền.

Khi thị trường chứng khoán trong trạng thái mania, giá thổi phồng lên rất cao, là lúc có rủi ro cao, thì các nhà đầu tư lại phấn khởi hồ hởi tranh nhau mua vào theo tâm lý bầy đàn, để rồi sau đó thua lỗ thảm hại khi thị trường sập. Ngược lại, khi thị trường ở mức thấp, rất rẻ so với giá trị thực, là cơ hội hấp dẫn, thì người ta lại sợ, lại chỉ lo bị thua lỗ thêm nếu mua chứng khoán, không dám mua vào. Tâm lý này không chỉ ảnh hưởng các nhà đầu tư nhỏ lẻ, mà ảnh hưởng đến cả các quỹ đầu tư lớn và các doanh nghiệp lớn.

Làm sao tránh được các rủi ro về tâm lý ?

* Cần có chuẩn bị tốt về tâm lý, để có thể chấp nhận một cách thanh thản các khoản lỗ hay các cơ hội bị lỡ, để có thể giữ đầu óc sáng suốt khác quan ngay trong các tình huống căng thẳng, và không để cho việc đầu tư choán hết tâm trí làm ảnh hưởng đến các phần khác của cuộc sống.

* Có kiến thức về thị trường, có phân tích độc lập và khách quan, để khỏi rơi vào tâm lý bầy đàn

* Không đầu tư quá mức mà thần kinh chấp nhận được, để tránh xảy ra bị lỗ quá mức tinh thần có thể chịu đựng được.

* Không đặt kỳ vọng quá cao, để rồi dẫn đến quá tham lam, liều lĩnh

Các yếu tố tâm lý bất lợi cho đầu tư ?

Như người ta thường nói, tính cách là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thành bại. Thiếu hiểu biết thì có thể tăng hiểu biết, có thể tìm cố vấn, nhưng tính cách không hợp thì khó sửa hơn nhiều. Trong đầu tư cũng vậy, yếu tố tâm lý, tính cách vô cùng quan trọng.

Một số điểm trong tính cách / tâm lý bất lợi cho đầu tư:

* Hay hoảng hốt sợ hãi:

“Có gan làm giầu”. Đầu tư là mạo hiểm, phải chấp nhận có lúc bị rủi ro mất tiền. Nếu lúc nào cũng lo lắng quá, không giám mạo hiểm gì, hơi gặp khó khăn vội bỏ cuộc, thì cũng không đầu tư được. Những người như vậy chỉ hợp với việc gửi tiền tiết kiệm ở ngân hàng, và đi làm thuê (đặc biệt là làm công chức ổn định) chứ không tự mình gây dựng cơ nghiệp hay làm giàu được.

* Nhẹ dạ cả tin dễ bị lôi kéo:

Dễ bị lừa, mà đặc biệt trên thị trường chứng khoán lượng lừa đảo rất lớn.

Nếu không bị lừa, thì cũng dễ bị nghe theo những lời khuyên không có giá trị, như kiểu “đẽo cầy giữa đường” nghe theo hết người này đến người khác cuối cùng không đẽo được thành cái cầy nào.

* Hay sốt ruột, nóng vội, thiếu kiên nhẫn:

Đầu tư đòi hỏi kiên nhẫn chờ đợi nhiều, chờ cho có cơ hội thật tốt, và chờ cho những cái đã đầu tư đạt thành quả. Nóng vội thì sẽ vội vàng đầu tư khi cơ hội chưa tốt lắm, và cũng vội vàng bỏ đi khi chưa đạt kết quả.

* Quá liều lĩnh:

Nhát quá thì không dám đầu tư vào đâu, liều quá thì cũng dễ mất hết tài sản vì đầu tư, qua những việc như dùng đòn bẩy lớn, mua vào những thứ mà không có thông tin gì về nó, v.v.

* Quá tham lam:

Muốn vơ vét được nhanh được nhiều, sẽ dấn đến hoặc là rủi ro về đạo đức (tìm cách làm giầu bất chính), hoặc là rủi ro về liều lĩnh, hoặc là cả hai.

* Làm con đà điểu:

Lúc gặp khó khăn, không chịu nhìn thẳng vào sự thật xem tình hình cần giải quyết ra sao, mà lờ nó đi với hy vọng tự nó sẽ tốt lên. Như thế thì sẽ không xử lý được các rủi ro lớn khi nó xảy ra.

v.v.

(chỗ này cần phân tích thêm)

Nhà đầu tư cần nhận biết các điểm yếu bất lợi cho đầu tư trong tính cách của mình, từ đó cố gắng rèn luyện tính cách để xóa được các điểm yếu đó.

Print Friendly

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.