Bệnh vĩ cuồng (megalomania)

Bệnh vĩ cuồng là một bệnh khá thú vị, mà tôi trong lúc rách việc đang muốn tìm hiểu xem nó ra sao.

Nhờ đọc 1 bài viết của GS ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo (xem chẳng hạn: http://www.e-thuvien.com/forums/showthread.php?t=21894) mà tôi được biết từ này tiếng Pháp là mégalomanie, và tiếng Anh là megalomania. Cũng như nhiều từ có tính triết lý hay ho khác, đây là từ gốc Hy Lạp: megalo có nghĩa là vĩ (vĩ đại, to lớn), còn mania có nghĩa là cuồng (điên cuồng), nên từ tiếng Việt tương đương hẳn là vĩ cuồng.

Đây là một bệnh về tâm lý hay tâm thần, đặc trưng của nó là sự ảo tưởng về mình: nghĩ mình to lớn, vĩ đại nhiều hơn là thực tế.

Tất nhiên, không ai tự nhận mình vĩ cuồng khi đang vĩ cuồng cả, chỉ có người ngoài nhìn vào thấy được qua các triệu chứng thôi. Và y học cũng bó tay với bệnh này.

Đọc về vĩ cuồng, được biết người ta đã từng đổ tội bệnh này và các bệnh tâm lý/tâm thần khác cho các rối loạn sinh lý, và tìm cách chữa bằng cách mổ xẻ xẻo bớt những chỗ coi là nguyên nhân gây rối loạn đi. Nhẹ ra thì là nhổ bớt mấy cái răng, v.v. Tuy nhiên, cách chữa này có vẻ không chữa đúng bệnh, nên không có hiệu quả gì, mà chỉ làm con bệnh mang thêm bệnh khác.

Lịch sử thế giới không thiếu gì các ca bệnh vĩ cuồng nổi tiếng. Không chỉ có những kẻ “ếch ngồi đáy giếng”, như trong các ví dụ mà GS Cao Xuân Hạo đưa ra, mới vĩ cuồng. Cả những người có địa vị cao, học thức cao, v.v. cũng có thể thành con bệnh. Những Napoleon, Hitler, hay Stalin đều vĩ cuồng. Khi một người ở địa vị thấp mà vĩ cuồng, thì bất quá chỉ thành kẻ lập dị, nhưng lên đến địa vị cao hơn mà vĩ cuồng, thì không chỉ hại riêng cho họ, mà còn hại cho bao người xung quanh.Không ai phủ nhận Napoleon tài giỏi loại thiên tài. Nhưng sự vĩ cuồng của ông ta gây nên chiến tranh chết chóc ở châu Âu, và tiêu hủy phần lớn lớp thanh niên ưu tú của Pháp thời ông ta. (Người ta nói độ cao trung bình ở Pháp thấp hơn so với mấy nước láng giềng, cũng vì thời Napoleon các thanh niên cao to được đem ra nướng trận hết rồi).

Vĩ cuồng không những chỉ là bệnh cá nhân, mà còn có thể là bệnh tập thể nữa. Cả một tập thể, hay thậm chí cả một quốc gia, có thể ảo tưởng về mình, tưởng mình “nhất thế giới”, là “trụ cột của cách mạng”, “trụ cột của hòa bình”, hay “vượt thiên hạ đến nơi”, mà quên mất vị trí thực của mình đang ở đâu. Đó cũng là bi kịch. Ở mức độ thấp hơn, thì là “đưa con thuyền gì đó cập bến vinh quang”.

Không biết có các phương thuốc nào phòng bệnh, phát hiện bệnh sớm, và chữa bệnh vĩ cuồng không nhỉ ?

Print Friendly

8 comments to Bệnh vĩ cuồng (megalomania)

  • Nkd MonsterID Icon Nkd

    Anh Dũng bức xúc vụ gì thế? :D Vỹ cuồng thường xuất phát từ sự độc đoán, áp đặt ý muốn của mình lên người khác. Nhưng đối với những người địa vị cao, đa phần do quan niệm xã hội đôn lên khiến người ta cũng nghĩ rằng mình được quyền trấn áp cộng đồng.

    Anh thấy tư tưởng Bình Đẳng của bọn tây quan trọng không????

    Thế nên em mới lấy khẩu hiệu:”Con người cần được giáo dục để hiểu rằng, ham muốn quản lý, điều khiển, sai khiến, ban ơn cho người khác là xấu xa, bởi điều đó xâm phạm vào tự do và tự trọng của cá nhân ấy”.

    Em nghĩ là khoa học, bao gồm cả KHTN lẫn KHXH phải hướng đến mục tiêu chế tạo ra các sản phẩm, phương thức tổ chức xã hội để giảm thiểu dẫn đến xóa bỏ mọi ảnh hưởng, tác động tiêu cực (dù là nhỏ nhất) của người này lên người khác. Giống như quẳng mỗi người lên mmột hành tinh để không phải chịu những tác động do người khác gây nên, một cách không mong muốn vậy.

    Bằng không thì phải xóa trung tâm cảm xúc tiêu cực ở trong não loài người đi. Nhưng như vậy thì cũng chả cần khoa học làm gì nữa. Khoa học phát triển cũng chỉ nhằm mục đích phục vụ con người thôi. Nhưng nếu con người lúc nào cũng sảng khoái, viên mãn, (thậm chí không cảm thấy đói, không đắng cay, đau, buồn, uất hận, sợ hãi) thì có lẽ cũng cần đến khoa học làm gì nữa nhỉ.

  • coxanh MonsterID Icon coxanh

    @Nkd, con người mà ko còn cảm thấy đắng cay, đau, buồn, uất hận nữa thì làm sao cảm thấy được sảng khoái, viên mãn???

  • Nkd MonsterID Icon Nkd

    Giống như bạn hút thuốc phiện suốt ngày. Thế bạn hình dung thiên đàng là như thế nào?

    Cũng có thể quan sát những sinh vật ở các hành tinh khác sinh sống, nhưng không tác động vào các nền văn minh ấy thì vẫn có thể cảm nhận được thế nào là đắng cay, buồn phiền, đau khổ…. Nhưng không có lý do gì để bản thân mỗi người phải chịu đựng những cảm xúc tiêu cực ấy như hiện nay.

  • Nkd MonsterID Icon Nkd

    Hoặc quan sát, nghiên cứu lịch sử văn minh của chính loài người là đủ cảm nhận được thế nào là đau khổ, dã man.

    Nếu sống ở thời tiền sử, người ta không thể hình dung một xã hội không có người ăn thịt người.

    Nếu sống ở thời phong kiến, người ta không thể hình dung một xã hội không có vua.

    Nếu sống ở thời hiện đại, người ta không thể hình dung một xã hội không có người dùng quyền lực để trấn áp người.

  • Nkd MonsterID Icon Nkd

    Xem các vụ ca sỹ và dư luận thì thấy tự do ngôn luận đáng quý đến mức nào. Không có ca sỹ nào thoát được khỏi búa rìu dư luận. Có như vậy công luận mới cảm thấy thoải mái, giải tỏa tâm lý, bởi vì nhìn thấy được đủ các mặt của vấn đề. Bản thân các ca sỹ cũng phải nể nang dư luận, không dám phát ngôn bừa bãi, hành vi bất cẩn.

    Trong khi đối với nhiều dạng celebrities khác, vì lý do nào đấy người ta cứ phải kiêng kị sợ “phạm húy” như đối với vua chúa ngày xưa, khiến cho bầu không khí chung ngột ngạt, bức bối.

    Sự khốn nạn của “Nói thật một chiều” là như thế.

    Một người yêu quý sự thật thì không thể chấp nhận “Sự thật 1 chiều”.

  • admin MonsterID Icon admin

    @ NKD

    Người Do Thái có một câu nói rất thú vị: “a half truth is a whole lie“. Nhưng sự thật lại luôn là nạn nhân đầu tiên của các cuộc “chiến tranh tuyên truyền”, hầu như tụi nào cũng thích bóp méo sự thật để tuyên truyền có lợi cho mình.

    Có cả lý thuyết toán về vấn đề này. Cách đây mấy tháng tôi có nói chuyện với ông Galam, là nhà vật lý nhưng làm các mô hình toán học về “public opinion manipulation”. Ông này là người dự đoán đúng là dân Pháp sẽ bỏ phiếu “No” cho European constitution, từ trước khi bỏ phiếu khoảng 1 năm, lúc mà đa số nhân dân đang ủng hộ European constitution. (Nếu bỏ phiếu ngay lúc đó thì kết quả sẽ là “Yes”. Lúc ông ấy dự đoán như vậy (phát biểu trên báo Le Monde của Pháp hẳn hoi) thì người ta bảo ông ấy “chập mạch”, nhưng thực ra phân tích của ông ấy rất hay, về chuyện phe phản đối có thể manipulate ý kiến nhân dân thế nào để cuối cùng phiếu “No” lại thắng thế. Trong mọi trò “lôi kéo quần chúng” thì các phe đều làm kiểu “thổi phồng, bóp méo” hết, vì không làm thế thì lại “thiệt” !

    Trong mô hình toán học mà Galam có trình bày 1 buổi, thì “nhân dân” được chia làm nhiều thành phần: có thành phần “lập trường vững vàng” (không thể làm thay đổi ý kiến), có thành phần “contrarian” (cứ thiên hạ nói gì, thì nói ngược lại, chỉ vì “thích khác người”), có thần phần “a dua”, có thành phần “lung lay” (cứ có thêm thông tin thì lại có thể thay đổi ý kiến). Mỗi thành phần lại có thể có (hoặc không có) ảnh hưởng đến những người xung quanh mình (có thể làm họ ngả theo ý mình), v.v. Có những câu hỏi mà khoa học chưa thể xác định chính xác được, nhưng vẫn phải đưa ra các quyết định chính trị, lúc đó thì dựa trên “ý kiến quần chúng” đồng ý hay phản đối. Khi người ta “exagerate” là nhằm đánh vào những thành phần “quan trọng” mà lại dễ đánh (chẳng hạn “chiếm” được ai đó thuộc loại “tư tưởng vững vàng” là “chiếm được mãi”, dụ cho sự thật trái ngược lại hoàn toàn với niềm tin) ! Chứ cái bọn “lung lay” thì không phải là đối tượng để các phe phái nhằm vào đầu tiên :D

  • Mèo MonsterID Icon Mèo

    Bình thường thì thành phần thế nào sẽ có “lập trường” vững vàng nhỉ? Theo kinh nghiệm anh Dũng, cộng đồng nghiên cứu là thành phần “vững vàng” hay “dễ giao động” và “hay thay đổi”?
    Còn ở nhà trường chúng ta dạy thì “trí thức” mặc nhiên được xếp vào loại “hay lung lay”. :D
    Còn về bệnh “vĩ cuồng”, thì đó là bệnh do thể chất tạo ra nhiều hơn hay do môi trường sống nhiều hơn nhỉ? Trường hợp các ông vua thì dễ hiểu, suốt ngày được khen thì sẽ tự nghĩ là mình ghê lắm thôi. Nhưng dân thường cũng nhiều người mắc bệnh (bệnh theo đúng nghĩa của nó đấy nhé) thì lạ.

  • admin MonsterID Icon admin

    @ Mèo

    Tôi chưa hỏi Galam xem ông ấy xếp trí thức vào lọai cử tri gì trong mô hình. Nếu là trí thức “đúng nghĩa” thì chắc là thuộc lọai “lung lay” (vì khi có bằng chứng theo hướng khác, thì cũng phải xem xét lại vấn đề chứ). Nhưng mà cũng có những “trí ngủ” và những “lưu manh giả danh trí thức”, vẫn được “vơ đũa cả nắm” thành “trí thức”, thì không biết thuộc những lọai cử tri gì :D

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.