Các sách toán cho học sinh của Theoni Pappas

Bà Theoni Pappas là một nhà giáo về toán người Mỹ, nổi tiếng vì đã viết rất nhiều sách phổ biến kiến thức toán học, chủ yếu là cho lứa tuổi học sinh phổ thông, nhưng người lớn đọc cũng có thể thấy thú vị. Các sách của bà đã được dịch ra nhiều thứ tiếng khác nhau trên thế giới (Nhật Bản, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Phần Lan, Italia, Séch, Hàn Quốc, v.v.), và gần đây được dịch sang cả tiếng Việt, làm phong phú thêm kho tàng sách toán tiếng Việt cho học sinh.

Bản tiếng Việt của sách của bà Pappas là do công ty CP văn hóa giáo dục Long Minh, một công ty chuyên về sách cho trẻ em, do một người bạn cũ của tôi lập nên, mua bản quyền và chịu trách nhiệm dịch và xuất bản. Anh bạn tôi có tặng tôi bộ sách dịch ta tiếng Việt này, trong đó có các quyển như

– Niềm vui toán học

– Sự kỳ diệu của toán học

– Những cuộc phiêu lưu của Penrose chú mèo ham học toán

– Fractal Googol và những câu chuyện toán học khác

– Flexagon Zillion và những ý tưởng toán học khác

Tôi có xem qua những quyển này, và có một số nhận xét sơ bộ như sau:

– Sách của bà Pappas có thể làm sách đọc giải trí và kích thích tò mò về toán đối với các bạn trẻ (đây không phải là các sách giáo khoa hay sách “luyện thi”, mà là các sách giới thiệu về toán học “ở quanh ta” qua các mẩu chuyện nhỏ).Bà Pappas rất chịu khó sưu tầm nhiều mẩu chuyển nhỏ khác nhau, nhiều câu đố toán học, v.v. để viết lại cho các bạn học sinh (và cả người lớn yêu toán đọc cũng có thể thấy thú vị).

– Tôi không có bản gốc tiếng Anh để so sánh, nhưng đọc một số chỗ thấy bản dịch chưa được như ý, có những chỗ tối nghĩa (một số hình vẽ khi chụp lại có lẽ chất lượng bị giảm đi nhiều cũng góp phần làm tối nghĩa), và thậm chí sai về toán học (có lẽ tại người dịch không hiểu đúng ý bản gốc). Ví dụ như câu chuyện cái kim của Buffon để tính số pi (trong quyển Niềm Vui Toán Học, trang 21), trong sách ghi là các đường thẳng cách nhau d đơn vị còn cái kim có độ dài nhỏ hơn d (độ dài của kim không tùy tiện vậy được, vì mỗi độ dài khác nhau cho ra kết quả xác suất khác nhau — thực ra trong bài của Buffon cái kim có độ dài đúng bằng khoảng cách giữa các đường thẳng). Ngoài ra sách viết là ông này tên là Count Buffon. Thực ra Count ở đây không phải là tên mà là chức danh Bá Tước (tiếng Pháp là Comte de Buffon), nên phải dịch là bá tước Buffon mới đúng. Ví dụ khác, cũng quyển Niềm Vui Toán Học, trang 177, bài toán “gỗ, nước, lúa mì”. Đây là 1 bài toán đố kinh điển, còn được biết đến là bài toán “3 cái nhà và 3 cái giếng” (phải làm đường từ 3 cái nhà đến 3 cái giếng, từ mỗi nhà đến mỗi giếng là 1 đường, sao cho 9 đường đó không cắt nhau). Gọi là giếng hay gỗ hay gì cũng được. Tuy nhiên cái hình vẽ in ở trang 177 khá là tối nghĩa. Nếu bỏ qua những chỗ đáng tiếc như trên (hy vọng Long Minh sẽ sửa lại cho chất lượng tốt hơn), thì các quyển sách của Pappas chứa nhiều điều thú vị, các bạn trẻ có dùng làm sách tham khảo thêm.

– Chắc là lượng khen sách của Pappas đã nhiều (và sách được dịch ra nhiều thứ tiếng nên chắc hẳn phải nhiều người thấy hay), nhưng cũng có những chỗ tôi thấy viết chưa hay. Một số câu chuyện mà Pappas kể hơi ngắn quá, ngắn đến mức trở nên hời hợt, vụn vặt, không rõ ý nghĩa. Ví dụ, quyển “Sự kỳ diệu của toán học”, trang 171, câu chuyện “người La Mã tính diện tích hình tròn thế nào”, toàn bộ câu chuyện ngắn ngủn đưa ra công thức (gần đúng, nhưng có sai số khá cao) của người La Mã, nhưng không hề nói tại sao người ta làm vậy, dùng công thức đó trong xây dựng hay là trong cái gì, sai số như thế nhiều hay ít, trích từ nguồn nào, v.v. Tôi đọc trang đó thấy cụt lủn, chẳng thấy “kỳ diệu toán học” ở chỗ nào. Hình vẽ minh họa ở trang 171 đó cũng không khớp với công thức của trang (ghi là đường chéo dài bằng 5/4 bán kính, nhưng trên hình vẽ chỉ dài hơn bán kính tý tẹo). Ngoài ra, trong cùng một sách có thể có chỗ dễ quá chỗ lại khó quá cho cùng 1 lứa tuổi (có chỗ cho học sinh lớp 1 nhưng có chỗ lại cho hết cấp 3 ?).

Print Friendly

34 comments to Các sách toán cho học sinh của Theoni Pappas

  • Hồng MonsterID Icon Hồng

    Em xin chào GS. Dũng và tất cả mọi người, em là Hồng, người phụ trách hiệu đính về mặt toán học cho các quyển sách của bà Pappas. Hôm nay em mới biết về trang web này nên tuy hơi muộn, nhưng em cũng xin nêu một số ý kiến của mình.

    @ GS. Dũng:
    1. Trong cuốn Niềm vui Toán học, trang 21, phần dịch về Bài toán Chiếc kim là không hề sai về mặt toán học. Ở đó có nêu rõ rằng khi chiều dài chiếc kim nhỏ hơn d thì tỉ lệ số lần thả thành công so với không thành công là một biểu thức chứa pi. Tuy cách nói này không cụ thể nhưng không sai. Còn đáp án chính xác thì nếu chiều dài kim là l, khoảng cách giữa cách đường là d và l<=d thì xác suất thả thành công là (2*l)/(d*pi). Rõ ràng khi l=d thì xác suất là 2/pi (câu này trong sách cũng có nói).

    2. Hình vẽ cho bài toán về gỗ, nước và lúa mì đúng là tối nghĩa, em hi vọng là công ty có quyền chỉnh sửa để không vi phạm hợp đồng mua bản quyền.

    @ admin:
    1. Trong cuốn Những cuộc Phiêu lưu mới của Penrose, trang 41, có đóng khung 3 hình tương đẳng. Thực ra ở nước ta chưa nhắc đến khái niệm này (đó là theo em được biết), và định nghĩa chính xác thì hơi khó hiểu cho các em nhỏ. Theo định nghĩa ở nước ngoài, hai hình được gọi là bằng nhau nếu có thể dùng phép dịch chuyển để đưa hình này chồng lên hình kia (ở đây bà Pappas diễn tả bằng "hai tập hợp điểm giống hệt nhau"), còn nếu như cần thêm các phép quay, lật thì chúng chỉ là tương đẳng thôi. Như vậy khái niệm tương đẳng rộng hơn khái niệm bằng nhau. Đôi khi hai khái niệm này được cho là một (kể cả ở nước ngoài, khi họ không cần sự chính xác quá). Tuy nhiên, đúng là hình minh họa gây khó hiểu vì hai hình bên dưới giống hệt nhau. Thực ra ý của tác giả là hai hình này hơi lệch nhau và phải dùng đến phép quay mới chồng chúng lên nhau được.

    2. Trang 38, bài toán về ước lượng có liên quan đến cách ước lượng trong câu chuyện trang 36, 37. Mục đích của bà Pappas là cách ước lượng kiểu chia vùng, nên lời giải cũng chỉ đề cập đến cách này. Và vì chỉ là ước lượng nên có lẽ câu trả lời không đặt nặng vấn đề sai số là bao nhiêu.

    3. Trong quyển Những cuộc Phiêu lưu của Penrose, trang 3, đúng là khó hiểu thật! Bà Pappas muốn viết thật ngắn gọn nên đoạn này đã không phản ánh được ứng dụng hệ nhị phân. Nhưng vì chưa có kinh nghiệm làm sách nên em cũng không biết nên giữ nguyên nội dung tác giả viết hay là sửa chữa nó.

    Trên đây là một số suy nghĩ của em. Em rất mong nhận được lời góp ý của tất cả mọi người.

  • minhminh MonsterID Icon minhminh

    @Hồng,
    Cảm ơn Hồng và ông xã đã nhiệt tình bỏ nhiều công sức để chuyển ngữ các sách toán và vật lý của công ty Long Minh.
    @GS Dũng,
    Em(cháu)Hồng học toán ở Len, còn ông xã thì học vật lý cũng ở Len.
    Theo như copyright manager của công ty Long Minh thì họ đã đàm phán xong với AMS hợp đồng bản quyền mấy quyển BT Giải tích cho đại học:
    W. J. Kaczor and M. T. Nowak, Problems in Mathematical Analysis II: Continuity and Differentiation (2001)·
    W. J. Kaczor and M. T. Nowak, Problems in Mathematical Analysis III: Integration (2003).
    Giáo sư có cao kiến gì không? Có cần chú ý mua thêm những sách gì khác nữa của họ?
    Hình như đây là lần đầu AMS bán bản quyền cho Việt Nam.

    Poka

  • admin MonsterID Icon admin

    @ Hồng

    Cảm ơn bạn trao đổi. Tôi chắc là đọc không kỹ bài về Buffon. Nếu viết là “biểu thức có chứa pi” thì chung chung quá, không có được thông tin gì mấy trong đó, mà có vẻ “đánh đố” hơn, sao không viết thẳng luôn biểu thức ra. (Cái này là tôi nói bà Pappas, chứ không phải nói người dịch).

    Nếu Hồng học toán ở Len, có khi dịch sách tiếng Nga sang tiếng Việt cũng hay. Nước Nga chắc vẫn còn nhiều người viết sách hay, tuy đã chạy ra nước ngoài khá nhiều.

    @ minhminh

    AMS là tổ chức phi lợi nhuận. Nếu kết hợp với một tổ chức nào của VN (ví dụ như Hội toán) thì có khi có thể mặc cả bản quyền các sách với giá rất ưu đãi. (Mục đích của họ là giúp đỡ nền toán học Mỹ nói riêng và toóoán học thế giới nói chung, chứ không phải là kiếm tiền).

    Mấy quyển Giải tích phía trên thì thú thực là tôi chưa xem bao giờ, không biết có hay không. Ngày xưa thì tôi học theo sách Nga và mấy sách dịch từ tiếng Pháp, như Dieudonné. Trong các sách bài tập giải tích, quyển Demidovich tôi nghĩ vẫn là quyển kinh điển và hay. KHi đi dạy môn giải tích ở đại học, thì tôi soạn giáo trình riêng, chứ không dạy theo sách nào hết. Giáo trình của tôi cho 1 học kỳ môn giải tích (gồm các phần: tích phân Riemann mở rộng, chuỗi số, chuỗi hàm, chuỗi Taylor, chuỗi Fourier) chỉ có 50 trang thôi.

  • Thảo Nguyên MonsterID Icon Thảo Nguyên

    Đọc sách là để nuổi dưỡng niềm đam mê. Em mời các bác thưởng thức chương trình “Mỗi tuần một cuốn sách – Bộ sách toán dành cho thiếu nhi”
    http://moingay1cuonsach.com.vn/?page=clip_detail&category_id=11314&id=41731&portal=minhchau%EF%BB%BF

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.