Cơ chế đánh giá khoa học mới của Đức

 

Dưới đây là bài viết của Phùng Hổ Hải trao đổi trên mailing list của các nhà khoa học VN, tôi xin phép đăng lại. Một điểm rất đáng chú ý là, họ rất quan tâm đến chất lượng, thay vì số lượng như ở VN. Cái trò “băm nhỏ”, công bố các kết quả “piecemeal” thì nơi nào trên thế giới cũng có, nhưng đặc biệt là ở các nơi coi trọng số lượng, tính thành tích chủ yếu theo số bài báo. Xu hướng mới ở Đức sẽ làm giảm tệ nạn đó.

Xin giới thiệu với mọi người bản dịch vội
bài viết của Marco Finetti trên tờ Forschung (Nghiên cứu) của quỹ DFG
về những quy chế mới trong đánh giá khoa học, có hiệu lực từ 1/7/2010

PH Hải
———————

Nhiều “Đồng ý” và một chút “Nhưng mà”

Marco Finetti (Tổng biên tập tờ Forschung của Quỹ DFG)

Ngay cả những người quan sát khắt khe nhất cũng đồng ý rằng đây là dấu hiệu
tốt. Khi Quỹ DFG vào tháng Hai vừa rồi thông báo tại một cuộc họp báo ở
Berlin về Quy chế mới về các công bố khoa học của mình, các đánh giá trên
các phương tiện thông tin đại chúng là tích cực.

Nhắc lại rằng từ 1 tháng Bảy, hạn chế về số công trình được phép nêu ra
trong các bản đăng ký đề án và tổng kết đề án gửi tới DFG sẽ có hiệu lực.
Thay vì một số lượng tùy ý, nay chỉ có một số ít công bố đặc biệt quan trọng
và có giá trị được phép nhắc tới (xem chi tiết bên dưới). Với điều này DFG
muốn đưa ra một thông điệp chống lại khuynh hướng công bố ồ ạt và chuẩn bị
cho việc đánh giá nghiên cứu khoa học với “Chất lượng thay cho Số lượng”.

Đây là một quyết định “có ý nghĩa đặc biệt”, dẫn tới “một tư duy hoàn toàn
mới”, tờ FAZ nhận xét và bổ sung: “Đôi khi chỉ cần một tiếng nói cất lên, và
DFG đã làm điều đó”. Cả tự nhiên cũng minh chứng rằng “đôi khi ít hơn lại
nhiều hơn”, tờ Sueddeutsche Zeitung tạo ra một “Cuộc tổng tấn công về chất
lượng”, và tờ Labourjournal sử dụng từ của DFG “Sự thay đổi về luận thuyết”
và diễn đạt sự đồng thuận của mình theo một cách riêng: “Vì chúng ta luôn
thấy thay đổi luận thuyết là tuyệt vời, chúng ta sẽ kiên trì”.

Chỉ riêng những hưởng ứng này đã làm DFG tự tin hơn, đặc biệt là Matthias
Kleiner, người đã bảo vệ Quy chế này trước Hội đồng Quỹ. Nhưng điều làm ông
chủ tịch Quỹ tự tin hơn chính là những phản ứng từ những người chịu tác động
của Quy chế này: “Phản ứng từ giới khoa học phần lớn là tốt”, Kleiner đánh
giá.

Sự ca ngợi và ủng hộ đến từ nhiều nơi – từ các hiệu trưởng và chủ tịch các
trường đại học, từ các bộ trưởng khoa học của Liên bang và của các Tiểu
bang. Cả Hiệp hội Đại học Đức cũng ủng hộ Quy chế và kiến nghị sử dụng nó
vào việc tuyển dụng. Sự tán thành cũng tới từ ngoài nước, Trung Quốc cũng
như Hoa Kỳ.

Đối với DFG thì quan trọng nhất chính là những ý kiến từ mỗi nhà khoa học,
vì công việc của họ – như là một người đăng ký đề án hay như là một phản
biện – bị ảnh hưởng trực tiếp từ Quy chế. Lời ủng hộ của Giáo sư Ute Daniel,
nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa-xã hội tại trường TU Braunschweig, đại diện
cho ý kiến của  nhiều người: “Với việc này DFG đã đưa ra một thông điệp!
Khuynh hướng công bố ồ ạt là một vấn đề rất lớn và đặc biệt có hại tới thế
hệ khoa học trẻ, những người bị ép buộc thường xuyên phải công bố công
trình. Và những danh sách công trình dài ngoằng chỉ làm khổ tôi, khi là phản
biện, mà chẳng giúp ích được gì – vì tôi không hề có khả năng phân biệt
trong thời gian ngắn những kết quả quan trọng từ một đống các kết quả vô vị.
Vì thế việc giới hạn vào một số những kết quả quan trọng là hết sức có ý
nghĩa”.

—————————————————————————————————-
Quy chế mới từ 1 tháng Bảy (2010)
Số công bố khoa học được phép nhắc tới trong bản đăng ký đề án và trong bản
tổng kết đề án gửi tới DFG sẽ bị hạn chế. Trong bản lý lịch khoa học chỉ
được phép khai tối đa năm công bố khoa học, trong bản giới thiệu đề án không
quá hai công bố cho mỗi năm thực hiện đề án, trong bản giới thiệu về khả
năng nghiên cứu và báo cáo các kết quả nghiên đã đạt được có thể khai tùy ý
các công bố khác, nhưng các phản biện không nhất thiết phải đánh giá những
công bố này. Tất cả các bài báo đều phải đã được công bố hoặc được nhận
đăng. Đổi lại phần chính của bản đăng ký, phần nội dung, sẽ có vai trò quan
trọng hơn.
—————————————————————————————————–

Ngoài những lời khen ngợi từ cộng đồng khoa học cũng có những chỉ trích và
chống đối – như trong mọi sự thay đổi luận thuyết, trường hợp này cũng không
khác. Hoặc như Matthias Kleiner phát biểu: “Những ai muốn thay đổi và ngại
chống đối, cần tốt hơn hết giữ cân bằng. Những người cuối cùng nhận được
toàn lời khen, cũng đã từng có một vài sai sót”.

Chẳng hạn không có lời khen nào đến từ các Hội đồng chuyên ngành của DFG
thuộc các lĩnh vực Khoa học Sự sống và Tâm lý. Bản thân họ không phản đối
định hướng mới này. Đối với họ việc quan trọng nhất cũng là chất lượng,
những người chỉ trích nhấn mạnh, họ cũng không tôn thờ các danh mục công
trình hay chỉ số ảnh hưởng. Có hai điểm gây tranh cãi, một về quá trình thực
hiện – các hội đồng cảm thấy không được tham gia đầy đủ trong việc đưa ra
quyết định – và một về nội dung; sự tranh cãi chủ yếu quanh điểm thứ hai
này.

Tuy nhiên ở đây tranh cãi cũng xoay quanh chủ yếu một điểm của Quy chế: hạn
chế năm công trình được phép khai báo trong lý lịch khoa học. Đó là quá ít -
hơn nữa lại cho tất cả những người tham gia, các hội đồng chuyên ngành thuộc
lĩnh vực Khoa học Sự sống đã đánh giá như vậy. Như thế thì nhiều người đăng
ký đề tài không thể giới thiệu toàn bộ các hoạt động nghiên cứu của họ cả về
bề rộng lẫn sự đa dạng. Cả những nhà khoa học trẻ cũng bị ảnh hưởng, đặc
biệt là các nghiên cứu sinh, vì khi đó các tạp chí có chỉ số ảnh hưởng cao
cũng sẽ bị quan tâm nhiều hơn. Nhưng trước tiên là những phản biện và các
hội đồng sẽ bị ảnh hưởng bởi quy chế năm công trình. Làm thế nào để có thể
đánh giá được toàn bộ công việc  hoặc là phát hiện được một khuynh hướng chỉ
trong năm công bố? Vì thế ngay lập tức sẽ cần bổ sung những tự đánh giá tốn
kém và dễ sai sót, đó chính là sự lo lắng.

Những người chỉ trích muốn thay vào đó có nhiều hơn – mười hoặc mười lăm -
công bố được phép khai báo. Ngoài ra thì danh sách toàn bộ công trình cũng
cần được cho phép bổ sung vào; danh sách này là không thể thiếu khi đánh giá
toàn bộ công việc.

DFG không coi nhẹ những chỉ trích này. Tuy vậy về nội duy Quỹ có quan điểm
khác: Ngoài bản lý lịch khoa học thì cũng có thể bổ sung các tài liệu khác,
Matthias Kleiner giải thích rõ ràng. “Đối với lý lịch khoa học cần phải có ý
thức về sự hạn chế và cả sự đặc thù”. Vị chủ tịch DFG cũng không cho rằng
lớp kế cận sẽ bị thiệt thòi: “Những nhà khoa học trẻ với số công trình ít
hơn một chút tại các tạp chí tốt hoặc rất tốt có cơ hội ngang với những đồng
nghiệp nhiều kinh nghiệm hơn, những người có nhiều công trình hơn trong
những tạp chí tốt nhưng từ nhiều năm trước”.

Các câu hỏi “Công bố bao nhiêu?” và “Công bố ở đâu?” không còn cần quan tâm
nữa, nhấn mạnh Kleiner: “Một kết quả mở ra những nghiên cứu mới đối với
chúng tôi và cho Khoa học quan trọng hơn nhiều những “đơn vị công bố được bé
nhất” – ngay cả khi kết quả này được công bố trên một tạp chí ít uy tín hơn.
Chúng ta cần loại bỏ tư tưởng “băm nhỏ” kết quả ra để công bố. Đó chính là
thay Số lượng bởi Chất lượng”.

Nhưng ngay cả khi không đồng tình với những chỉ trích, DFG vẫn muốn theo dõi
chặt chẽ những tác động của quy chế mới. Matthias Kleiner tham dự thảo luận
trong một số hội đồng ngành và cam đoan với những người chỉ trích rằng: “Nếu
trong vòng hai năm tới chúng ta có nhu cầu thảo luận hoặc thậm chí thay đổi,
chúng tôi sẽ sẵn sàng đi thẳng vào vấn đề”. Với một định hướng cơ bản và
được nhiều đồng thuận như vậy, điều này có lẽ sẽ không tạo ra thay đổi nào.

Phùng Hồ Hải dịch

Print Friendly
 

2 comments to Cơ chế đánh giá khoa học mới của Đức

  • giangle MonsterID Icon giangle

    Anh Dũng,

    Australian Research Council (ARC), cơ quan cấp research grant chính cho giới academic của Úc, từ lâu đã yêu cầu các applicants xin grant từ tổ chức này khai 2 mục sau trong lý lịch khoa học: 3 công trình quan trọng nhất trong sự nghiệp khoa học của mình + 3 công trình quan trọng nhất trong 5 năm gần đây. ARC không giới hạn số publication liên quan đến kết quả research, nhưng có luật bất thành văn (trong giới finance/economics) không liệt kê quá 3 bài + dissertations của PhD students.

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Spam Protection by WP-SpamFree