Toán hay là không toán – bản gửi VNN

Tôi gửi đăng bài này ở Vietnamnet, nên theo yêu cầu của họ tôi có sửa lại bài và rút ngắn đi một chút, về cơ bản nội dung vẫn như bài viết cách đây 2 hôm

Bài bây giờ còn 4 phần (phần con ngựa được gộp chung vào phần phía trước), nên nếu VNN thấy OK chắc họ sẽ đăng thành 4 bài :-)

Toán hay là không toán ?

To math or not to math ? – Hamlet đời mới

Con tôi phải học toán

I must study politics and war, that our sons may have liberty to study mathematics and philosophy – John Adams

John Adams (1735-1826), vị tổng thống thứ hai của nước Mỹ, có câu nổi tiếng sau (lược dịch): «Tôi phải học chính trị và quân sự, để con tôi được thảnh thơi học toán và triết. Con tôi phải học toán, triết, kinh tế, và các môn khoa học kỹ thuật khác, để cháu tôi có quyền học các môn nghệ thuật».  Từ cách đây hơn 2 thế kỷ, Adams đã nhận thấy rằng, sau khi nước Mỹ giành được độc lập và xây dựng được một thể chế tiến bộ (là việc của những người thuộc thế hệ ông ta), thì đến thế hệ tiếp sau phải học toán để có thể trở nên giàu có, tạo ra điều kiện để cho văn hóa nghệ thuật có thể phát triển. Toán học mà Adams nói đến là toán học «vị nhân sinh», gắn liền với kinh tế, kỹ thuật, v.v. Cũng theo lời của Adams, các thế hệ sau cần phải học không những chỉ có toán, mà nhiều môn khác nữa, nếu muốn trở nên văn minh.

Thế giới ngày nay đã thay đổi nhiều so với cách đây 2 thế kỷ, nhưng câu nói của Adams vẫn luôn đúng. Sẽ không có những công ty như Google nếu không có các thuật toán tìm kiếm và khai thác thông tin sử dụng những lý thuyết toán học hiện đại nằm sau nó, sẽ không có dự báo thời tiết nếu không có các phương trình toán học và phương pháp tính đi kèm, sẽ không có điện thoại di động nếu không có lý thuyết toán học về truyền sóng và phân tích sóng, sẽ không có mua bán trên mạng nếu không có lý thuyết bảo mật toán học, sẽ không có vệ tinh nhân tạo nếu thiếu hình học vi phân, v.v. Mọi thành quả về công nghệ mà mắt trần chúng ta thấy được, đều có toán học nằm trong đó. Nhiều người được giải Nobel về kinh tế là do đưa được vào kinh tế những mô hình toán học mới hữu hiệu. Và cũng nhờ có những lý thuyết toán học như lý thuyết trò chơi mà chúng ta có thể hiểu hơn các vấn đề xã hội và chính trị.

Hãy tưởng tượng những nhà quản lý phải đưa ra các chính sách về kinh tế, giáo dục, y tế, v.v., mà dựa trên các tính toán sai lầm, vì không hiểu rõ bản chất của các khái niệm, sử dụng số liệu cọc cạch, v.v., thì nguy hại biết bao cho đất nước. Giám đốc tài chính mà yếu về toán tài chính, ôm vào quá nhiều rủi ro cho doanh nghiệp mà cứ tưởng như thế là hay, thì có nguy cơ làm phá sản doanh nghiệp. Kiến trúc sư mà tính toán thiết kế sai thì cầu có thể vừa xây đã sập, v.v.

Bởi vậy, con tôi cần học toán. Nhưng bên cạnh đó, nó cần học thêm các thứ khác nữa. Nó sẽ chọn ngành mà nó thích, nhưng chọn ngành nào thì nó cũng sẽ cần vận dụng tư duy toán học, và tìm ra các công cụ toán cần thiết để sử dụng trong ngành của nó. Việc học toán không những cần thiết ở bậc phổ thông, mà còn ở bậc đại học và sau đại học, cho hầu hết mọi sinh viên . Điều đó không có nghĩa là phải học theo ngành toán, mà có nghĩa là cần học toán cho cẩn thận, bất kể là học theo ngành gì. Phải hiểu đúng được bản chất các khái niệm toán học mà mình học, để có thể sử dụng được chúng, chứ không phải là học thuộc các định lý và giải đúng các đáp án như con vẹt.

Trong năm vừa qua, tôi có làm thí nghiệm hỏi khá nhiều bạn sinh viên Việt Nam loại giỏi một số bài tập cơ bản về xác suất, chỉ cần dùng mấy phép tính cộng trừ nhân chia. Và thật đáng lo là, phần lớn họ giải sai! Không phải là vì họ kém thông minh, cũng không phải là vì các bài đó khó khăn gì về toán học, mà là vì họ hiểu chưa đúng các khái niệm của xác suất. Đó là do kiểu học của ta còn nặng về hình thức, ít đi vào bản chất và công dụng của các khái niệm. Không chỉ trong xác suất, mà trong nhiều môn.

Có một ví dụ sau, về sự thiếu kiến thức toán cơ bản dẫn đến kết luận thống kê vội vàng. Trong Dự thảo chiến lược giáo dục của Bộ GĐ-ĐT Việt Nam vào cuối năm 2008 có câu mở đầu bảng thành tích như sau: “Năm học 2007-2008 cả nước có gần 23 triệu học sinh, sinh viên, tăng 2,86% so với năm học 2000-2001, …”. Vấn đề nằm ở đâu ? Nó nằm ở chỗ,  báo cáo thành tích này không hề nhắc đến tăng trưởng dân số và số trẻ em ở độ tuổi đi học. Dân số Việt Nam năm 2000 là gần 78 triệu dân, đến năm 2007 là 85 triệu dân, tăng hơn 10%. Để biết chuyện số học sinh sinh viên tăng 2,86% có phải là bước tiến bộ hay không, còn cần phải biết tổng cộng số trẻ em ở độ tuổi đến trường thay đổi ra sao. Thú thực, là khi tôi đọc bản dự thảo chiến lược giáo dục, tôi tự hỏi sao lại để những người trình độ còn yếu đi soạn thảo chiến lược, trong khi những người tài năng hơn để đi đâu không dùng đến họ. Phải chăng đó là do cơ chế. Bản thân toán học cũng có thể được dùng để mô hình hóa và so sánh hiệu quả của các cơ chế khác nhau!

Print Friendly

Pages: 1 2 3 4

18 comments to Toán hay là không toán – bản gửi VNN

  • admin MonsterID Icon admin

    Thế bài “Không học toán” NKD đã viết chưa?

  • Nkd MonsterID Icon Nkd

    Em nói đùa thôi, không viết đâu.

  • co xanh MonsterID Icon co xanh

    Khi đọc câu nói của Adam, tôi cảm nhận hay nhất là ở mệnh đề thứ ba về cháu chúng ta được học các môn nghệ thuật. Tai sao ta cứ phải bàn luận về việc ‘con tôi cần học toán’?!! Bạn có để ý rằng những ngày đầu tiên cắp sách đến trường, thì bạn học cái gì? – đọc, viết chữ, các con số và làm toán, trước khi học các môn khoa học khác. ..Tuy nhiên, do tính “đa dạng sinh học” nên cảm nhận của mỗi người về Toán là không giống nhau, ta nên chấp nhận điều này. Học sinh, sinh viên ta học chưa đúng thì ko phải chỉ đối với môn toán mà cả đối với các môn khoa học khác, tự nhiên cũng như xã hôi. Điều này cũng dễ hiểu thôi, một cơ chế xã hội như thế nào sẽ sản sinh ra một nền giáo dục tương ứng.

  • Tony MonsterID Icon Tony

    Ôi! Hay quá, càng đọc càng thấy ngôn từ sắc bén và phản biện hùng hồn.
    Thế anh NKD này, sao nhà nước không mời anh về làm cố vấn giáo dục nhỉ. Mà nếu có mời, anh có chịu về để cải tổ lại hệ thống giáo dục ì ạch của nước ta không?

  • Hoang MonsterID Icon Hoang

    GS ĐH Toulouse (Pháp) Nguyễn Tiến Dũng vừa gửi tới Gia sư Thăng Long bài viết “Toán hay là không toán”. Dưới đây, Gia sư Thăng Long.com giới thiệu nguyên văn bài viết của tác giả.
    http://www.giasuthanglong.com/luu-but/1410-con-toi-phai-hoc-gioi-toan.html

    Hơi tò mò tí rằng có phải anh gửi bài này cho Gia sư Thăng Long không ? :)

  • admin MonsterID Icon admin

    @Hoang

    Câu trả lời là KHÔNG. Tôi không biết “Gia sư Thăng Long” là ai. Bài viết đó là tôi viết gửi Vietnamnet.

    Thông thường ai hỏi xin đăng lại các bài tôi viết thì tôi đồng ý, nhưng không có nghĩa là tôi chủ động gửi cho họ. Tiếc là ở VN báo chí (kể cả các trang mạng) rất thiếu văn hóa trung thực.

  • Hoang MonsterID Icon Hoang

    Em cũng đoán là vậy. hehehe
    Lẽ ra thì cứ đăng thôi chứ nhận bừa thế này thì làm mất uy tín quá.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.