Cổ phần hóa đại học công: một chính sách điên rồ

 

NTZ, 11/May/2009

Ở VN người ta đang định lôi đại học công ra cổ phần hóa. Theo tôi đó là một chính sách nguy hiểm và điên rồ.

Trên thế giới có rất nhiều đại học tư. Trong đó có những trường nổi tiếng và phi lợi nhuận như Harvard hay Princeton, và cũng có nhiều trường vì lợi nhuận. Nhưng cũng có nhiều đại học công, trong đó có những trường rất danh giá như Berkeley, và tất nhiên các đại học công đều phi lợi nhuận.

Các trường tư vì lợi nhuận thường chỉ là những trường “dạy nghề cao cấp” chứ không phải là “đại học nghiên cứu”. Các trường tư đó thỏa mãn một nhu cầu đào tạo nghề nghiệp lớn của xã hội, nhưng không phải là nơi sản xuất ra “nhân tài” (những nhà lãnh đạo, quản lý, khoa học, giáo dục, v.v. tinh tú) cho xã hội.

Xuất phát điểm của những trường đại học tư danh giá, là nó được những đại triệu phú bỏ một khoản tiền rất lớn vào để xây dựng và nuôi nấng, không nhằm mục đích kiếm tiền, mà nhằm mục đích từ thiện đem lại văn minh cho xã hội. Nhiều “đại gia” đã đóng góp tiền của và công sức cho các trường đại học tư lớn rất nhiều, và đổi lại được “tiếng thơm” và gây được ảnh hưởng đến xã hội theo quan điểm của họ, chứ họ không “làm tiền” từ đại học.

Cổ phần hóa đại học công, thì sẽ biến đại học công thành đại học tư, nhưng trong một quá trình hoàn toàn trái ngược với quá trình đã tạo ra những “Princeton”: thay vì là nơi thu hút đầu tư của các “đại gia” có lòng hảo tâm để phát triển văn minh xã hội, thì nó lại thành nơi để cho một số người trở thành “đại gia” bằng cách moi tiền từ đó ra. Tài sản công (những trường đại học công, dù đang có nhiều vấn đề, vẫn đang là những tài sản rất lớn của đất nước) lại có nguy cơ rơi vào túi một số tư nhân với “giá bèo” trong quá trình cổ phần hóa. Và có thể hình dung trước, là vì mục đích lợi nhuận, các đại học bị cổ phần hóa sẽ làm những việc có thể có ảnh hưởng rất xấu cho xã hội như: chạy theo các hướng “ăn sổi”, cắt giảm nghiên cứu khoa học, tăng cao mức học phí (hệ quả là sẽ chỉ còn rất ít học sinh giỏi nhưng con nhà nghèo được học đại học).

Việc cần cải tổ hệ thống đại học, nâng cao mức cạnh tranh (giữa các đại học ở Việt Nam, và so với thê giới), đa dạng hóa các loại hình đào tạo và các kiểu trường đại học, để phục vụ tốt hơn các nhu cầu của xã hội, là cần thiết. Nhưng hiện ở Việt Nam đã có rất nhiều đại học tư, và hầu hết các đại học tư đó là vì lợi nhuận. Nếu biến cả các trường công thành trường tư, thì Việt Nam sẽ rơi vào một thái cực không mấy hay ho, là hê thống giáo dục chạy theo lợi nhuận kinh tế tư nhân (thay vì lợi ích xã hội), điều mà ngay những nước “tư bản nhất” cũng không làm. Các nước tư bản tiên tiến cũng có nhiều yếu tố xã hội chủ nghĩa, ví dụ như bảo hiểm y tế xã hội, trợ cấp thất nghiệp, … (tốt hơn ở Việt Nam nhiều lần), và đặc biệt là hê thống giáo dục công. Nếu Việt Nam tư hữu hóa các đại học công thành đại học tư “vì lợi nhuận”, thì sẽ lại còn thụt hậu hơn nữa về mức “xã hội chủ nghĩa” so với các nước tiên tiến.

Đổi mới đại học công ở Việt Nam là cần thiết, nhưng tư hữu hóa là điên rồ và thụt hậu. Cần thực hiện những biện pháp khác để tăng chất lượng, ví dụ như: thay đổi cơ chế quản lý công, thay đổi chương trình (cắt giảm những môn vô bổ và thậm chí phản thực tế, tăng cường thực hành gắn liền với thực tế thay vì học gạo), tăng mức đầu tư, nâng cao sự minh bạch và trung thực, cải thiện điều kiện sống và làm việc cho giảng viên, hướng đến hội nhập quốc tế …

Print Friendly
 

2 comments to Cổ phần hóa đại học công: một chính sách điên rồ

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Spam Protection by WP-SpamFree